Ποδαρικό στο λιμάνι της Αίγινας από τα πλοία ΑΠΟΛΛΩΝ και Αero 2.

Η άφιξη του πρώτου πλοίου στο λιμάνι για τη νέα χρονιά είναι μια παράδοση που ακολουθείται στα νησιά μας. Οι  τοπικές αρχές υποδέχονται το πρώτο πλοίο και καλωσορίζουν το πλήρωμα του με ευχές και δώρα.

Σήμερα το πρωί στην Αίγινα κατέφθασαν  το Αero 2 από την πλευρά  των ταχύπλοων και το ΑΠΟΛΛΩΝ από τα συμβατικά πλοία.

Και σήμερα, ανήμερα  Πρωτοχρονιάς, τα πληρώματα των πλοίων είναι στη θέση τους για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες των επιβατών και δη των νησιωτών.

Τους οφείλουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ και ευχόμαστε να έχουν όλη τη νέα χρονιά ήρεμες και καλές θάλασσες στην πορεία  τους.

Ο Άγιος Βασίλειος στην Αίγινα.

 

Ο  Άγιος Βασίλειος είναι ο μεγάλος Άγιος που εορτάζει σήμερα 1η  του έτους, 1η Ιανουαρίου. Στην Αίγινα υπάρχει ο μοναδικός ναός που είναι αφιερωμένος στον Άγιο των φτωχών, στον Άγιο της φιλανθρωπίας και βρίσκεται στην ομώνυμη περιοχή.

Χθες τελευταία ημέρα του έτους ο εφημέριος της Παναγίτσας π. Νικόλαος Γαρυφάλλου λειτούργησε το ναό και πολλοί πιστοί παραβρέθηκαν στο προεόρτιο μικρό πανηγύρι.

Φωτογραφίες: Χρήστος Νεστορίδης.

Στον παραλιακό λοιπόν δρόμο που οδηγεί από το λιμάνι της Αίγινας προς την Πέρδικα, συναντάμε το μοναδικό ναό στο νησί που είναι αφιερωμένος στον Άγιο Βασίλειο. Η γύρω περιοχή έχει πάρει το όνομά της από την ύπαρξη αυτού του εξωκλησιού.

   Πρόκειται για ένα από τα πιo αγαπημένα σημεία των Αιγινητών αλλά και των επισκεπτών της Αίγινας. Στην εκκλησία  αυτή οδηγεί και ο εσωτερικός δρόμος (Ι. Καποδιστρίου) που ξεκινά από το Καποδιστριακό Ορφανοτροφείο (Φυλακές) και οδηγεί στην Περιβόλα.

Το καλοκαίρι το σημείο αυτό είναι πολυσύχναστο. Οι γειτονικές παραλίες συγκεντρώνουν πολλούς λουόμενους, το μικρό γραφικό λιμανάκι φιλοξενεί πολλά σκάφη, ενώ στην εκκλησία  του Αγίου Βασιλείου τελούνται πολλά μυστήρια , γάμοι και βαφτίσια. Σε αυτό βοηθά το άνετο προαύλιο του ναού το οποίο σκιάζει το ανάστημα ενός θαλερού φοίνικα, δέντρου κατατεθέν της περιοχής.

Τα τελευταία χρόνια  ο ναός έχει δεχθεί τις ευεργετικές εργασίες συντήρησης. Έχει αποκαλυφθεί η πέτρα και έχει έτσι αναδειχθεί  το Αιγινίτικο πουρί, ενώ έχει αντικατασταθεί η κεραμοσκεπή  

Να σημειώσουμε πως και στην περίπτωση του Αγίου Βασιλείου το πρότερο κτίσμα ήταν μικρότερο και έχει γίνει προσθήκη με μεγαλύτερο και νεότερο με το οποίο γνωρίζουμε σήμερα  την εκκλησία. Η κύρια είσοδος του ναού και το καμπαναριό (όσο υπήρχε)  βρίσκονται στη νότια πλευρά του κτίσματος, χαρακτηριστικό των ναών στα νησιά, για  την αποφυγή του βοριά  τους χειμερινούς μήνες.

Ο Άγιος Βασίλειος διοικητικά ανήκει στην ενορία  των Εισοδίων της Θεοτόκου (Παναγίτσα)  της πόλης της Αίγινας.

Τέλος κάποιες σκηνές από την ταινία "Διακοπές στην Αίγινα" έχουν γυριστεί στην περιοχή. 

  Επίσης σύμφωνα με τους ιστορικούς η άφιξη του Ι. Καποδίστρια πραγματοποιήθηκε στον θαλάσσιο κόλπο της περιοχής. Λίγα μέτρα πιο πάνω συναντάμε την οικία στην οποία διέμενε καθώς και το ιστορικό κτήμα  Καραπάνου.

"Να τον καλημερίσουμε αυτόν τον νιό αφέντη" .... κάλαντα της Αίγινας.

Με αυτήν την κεντημένη καλημέρα, από τη συλλογή του Λαογραφικού Μουσείου Αίγινας, καλημερίζουμε, καλωσορίζουμε, υποδεχόμαστε τον νέο χρόνο. 

Θερμές ευχές  σε όλους  τους φίλους και αναγνώστες της σελίδας μας. Κάθε καλό, κάθε ευλογία και ευτυχία στη ζωή μας. Με υγεία, ειρήνη, αγάπη και χαρά  ας κυλίσει όλη η νέα  χρονιά.

ΧΡΟΝΙΑ  ΠΟΛΛΑ 

Γιώργος Μπήτρος.

Ας δούμε και τα κάλαντα της Αίγινας:

 

"Καλημέρα, καλημέρα και πάντα καλημέρα

να τον καλημερήσουμε αυτόν τον νιον αφέντη

αφέντη μου πεντάφεντε, πέντε φορές αφέντη,

πέντε βαστούν τον μαύρο σου και οχτώ το σαλιβάρι

και δέκα σε παρακαλούν αφέντη καβαλλάρη

εδώ σε τούτες τις αυλές τις μαρμαροστρωμένες

κοιμάται κύμα  το φλουρί και κύμα το λογάρι

και στον αφρό του λογαριού κοιμάται νιός αφέντης

Τόνε ξυπνήσω με νερό φοβούμαι μην κρυώσει

Τόνε ξυπνήσω με κρασί φοβούμαι μη μεθύσει

Εσένα πρέπει  αφέντη μου στα πεύκα να κοιμάσαι.

Με βελουδένιο πάπλωμα να μην κρυολογάσαι

Και πάλι ξαναπρέπει σου καρέκλα καρυδένια

Για να ακουμπάς  τη μέση σου τη μαργαριταρένια

Και πάλι ξαναπρέπει σου  στις λίρες να καθίζεις.

Με το' να χέρι να μετράς, με τ'άλλο να δανείζεις.

Δώστε μας και τον κόκορα, δώστε μας  καιτην κότα,

Δώστε μας και δυό τρεις κλωτσιές να φυγουμ' απ΄' την πόρτα"

 

 

Αιγινήτικα έθιμα Πρωτοχρονιάς και Φώτων στο περιοδικό "Πειραϊκή Εκκλησία".

Μια ευχάριστη έκπληξη μας περίμενε σήμερα στο γραμματοκιβώτιο μας - ναι λειτουργούν ακόμα και εμπεριέχουν και ευχετήριες κάρτες των ημερών!!! -  καθώς παραλάβαμε το νέο τεύχος  (384)  του περιοδικού "Πειραϊκή Εκκλησία".

Το τεύχος είναι αφιερωμένο στο Άγιο Δωδεκαήμερο και στα ήθη και έθιμα που είναι συνυφασμένα με αυτό από πολλές περιοχές  της Ελλάδας. Ανάμεσα σε αυτά  και τα έθιμα Πρωτοχρονιάς και Φώτων από την Αίγινα  (σελ. 36 -37) που έχουμε δημοσιεύσει σε αυτήν την ηλεκτρονική σελίδα μας.

Ευχαριστούμε πολύ τους υπεύθυνους του περιοδικού για αυτήν τη δημοσίευση και την αποστολή του τεύχους. Ιδιαίτερα τους πρωτ. Μιλτιάδη Ζέρβα Διευθυντή του περιοδικού και τον αρχισυντάκτη κ. Γ. Ανανιάδη και όλη τη συντακτική επιτροπή (π. Ελισσαίο Κυνούση, κ. Ασπασία  Αθανασάκη, κ. Χρήστο Καπαγερίδη, κ. Γεώργιο Καστρινάκη και κ.  Γεώργιο Μπάρλα.

Στην Αίγινα το περιοδικό διατίθεται αποκλειστικά στο βιβλιοπωλείο ΛΥΧΝΑΡΙ.

 

 

Τα κάλαντα ακούστηκαν στο κλειστό σχολείο, από τους μικρούς καλαντιστές της Κυψέλης.

 Το σχολείο μπορεί να είναι κλειστό λόγω διακοπών, όμως σήμερα καθώς ανοίξαμε για λίγο μας τσάκωσαν οι μικροί φίλοι και μας  τα είπαν τα κάλαντα. Είδαν φως και μπήκαν και δεν βγήκαν ζημιωμένοι!

Τα κάλαντα λοιπόν ήχησαν στο σκοτεινό και άδειο κτίριο του 2ου Γυμνασίου Αίγινας από τη Ζωή, το Δημήτρη, το Νεκτάριο και το Γιώργο.

 

Ποιος είπε  ότι σήμερα τα παιδιά δεν λένε τα κάλαντα; Αντιθέτως πολλά είναι τα παιδιά  που και σήμερα παραμονή πρωτοχρονιάς ξεχύθηκαν στους δρόμους και κτύπησαν  τις πόρτες μας για να μας "τα πούνε", παρά  το τσουχτερό κρύο και το ψιλόβροχο 

 Κάποια παιδιά  διατηρούν και την παράδοση του κάθε τόπου και τραγουδούν τα παραδοσιακά κάλαντα του νησιού τους ή της περιοχής τους γενικότερα.

Ας δούμε λοιπόν τα κάλαντα της Αίγινας : 

"Καλημέρα, καλημέρα και πάντα καλημέρα

να τον καλημερήσουμε αυτόν τον νιον αφέντη

αφέντη μου πεντάφεντε, πέντε φορές αφέντη,

πέντε βαστούν τον μαύρο σου και οχτώ το σαλιβάρι

και δέκα σε παρακαλούν αφέντη καβαλλάρη

εδώ σε τούτες τις αυλές τις μαρμαροστρωμένες

κοιμάται κύμα  το φλουρί και κύμα το λογάρι

και στον αφρό του λογαριού κοιμάται νιός αφέντης

Τόνε ξυπνήσω με νερό φοβούμαι μην κρυώσει

Τόνε ξυπνήσω με κρασί φοβούμαι μη μεθύσει

Εσένα πρέπει  αφέντη μου στα πεύκα να κοιμάσαι.

Με βελουδένιο πάπλωμα να μην κρυολογάσαι

Και πάλι ξαναπρέπει σου καρέκλα καρυδένια

Για να ακουμπάς  τη μέση σου τη μαργαριταρένια

Και πάλι ξαναπρέπει σου  στις λίρες να καθίζεις.

Με το' να χέρι να μετράς, με τ'άλλο να δανείζεις.

Δώστε μας και τον κόκορα, δώστε μας  καιτην κότα,

Δώστε μας και δυό τρεις κλωτσιές να φυγουμ' απ΄' την πόρτα"

Ζωγραφική: Μαρία Πωπ.

Έθιμα της Πρωτοχρονιάς από την Αίγινα.

  

 Η Πρωτοχρονιά έχει τα δικά της έθιμα, μικρά ή μεγάλα δεν έχει σημασία που κάθε χρόνο  τέτοιες μέρες τα θυμόμαστε αφού πλέον ο σύγχρονος τρόπος ζωής προβάλει  αυτήν την ημέρα άλλες συνήθειες  που αναφέρονται στην ευζωία και στην καταναλωτική καλοπέραση, αγνοώντας το λίγο, το απέριττο, το ανθρώπινο. Ο Άι -Βασίλης πλέον δίνει δωρεάν data και  απεριόριστες κλήσεις και μηνύματα ενώ όλες οι εκπομπές κάνουν κληρώσεις για πολυτελή αυτοκίνητα και μεγάλα χρηματικά ποσά. Ενίοτε και ηλεκτρικές συσκευές.  

    Εμείς, πιστοί στο λαογραφικό ραντεβού της ημέρας, ας  θυμηθούμε  τα παλιά κι ας δούμε πως οι Έλληνες έκαναν πρωτοχρονιά  χωρίς πολλά  στολίδια ή εξεζητημένες γεύσεις. 

  Τα έθιμα εκείνα λοιπόν έρχονταν να υπενθυμίσουν αλήθειες, να επαναλάβουν τρόπους ζωής και να φέρουν  τον άνθρωπο πιο κοντά με τον άλλο.

α. Το δέσιμο της μοίρας

Στην παλιά Αίγινα την παραμονή της Πρωτοχρονιάς λίγο πριν κοιμηθούν, οι κοπέλες χτενίζονταν και τα αποχτενίδια τους μαζί με ένα χτένι και έναν καθρέφτη τα τοποθετούσαν στο προσκεφάλι τους. Κατόπιν περιζώνονταν με ένα χρυσομάντηλο, τα δύο άκρα του οποίου τα έδεναν στο πίσω μέρος του κεφαλιού τους με τρεις κόμπους και κατόπιν έλεγαν τα εξής: "Σε δένω μοίρα μου, να ΄ρθης απόψε στον ύπνο μου, να μου ειπείς ποιόν θα πάρω.Κι αν έρθεις, δεν σε λύνω".
     

 β. το στέρνιασμα

     Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, οι παππούδες, οι γιαγιάδες και οι γονείς στέρνιαζαν τα παιδιά τους, δηλαδή τους έδιναν χρήματα, αντί για καλούδια. Με αυτά τα χρήματα τα παιδιά αν δεν αγόραζαν παιχνίδια, αγόραζαν καρύδια με τα οποία έπαιζαν το παιχνίδι "τα καρύδια", στο οποίο έβαζαν στοιχήματα με τσίγκινα φλουριά για το ποιό παιδί θα έπαιρνε τα περισσότερα καρύδια, χτυπώντας τα.
    

 γ. η  μαυρόπετρα

   Ο νοικοκύρης ή η νοικοκυρά έφερναν από τα χωράφια και τοποθετούσαν έξω από την πόρτα του σπιτιού μια στρογγυλή μαυρόπετρα, σε μέγεθος ανθρώπινου κεφαλιού. Γύρω στα ξημερώματα, ανήμερα της Πρωτοχρονιάς πριν να ξυπνήσουν τα παιδιά και οι παππούδες, η νοικοκυρά λιβάνιζε το σπίτι, τα εικονίσματα και όσους κοιμούνταν. Κατόπιν έπαιρνε τη μαυρόπετρα και την ακουμπούσε λιγάκι πάνω στο κεφάλι τους και έκανε την ακόλουθη ευχή: " Το κεφάλι που ακουμπά η μαυρόπετρα να είναι γερό σαν κι αυτή". Μετά έπαιρνε τη μαυρόπετρα και τη φύλαγε κάτω από ένα κρεβάτι ή μέσα στην παλεθούρα (ντουλάπι στον τοίχο) και τους ξυπνούσε όλους για να πάνε στην εκκλησία.

δ. η κρεμμυδασκέλα

  Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς οι παλαιοί Αιγινήτες έπαιρναν από τα χωράφια κρεμμύδες, τις οποίες ονόμαζαν ασκέλες. Τις τοποθετούσαν πάνω από το κατώφλι της πόρτας. Είχαν ευεργετικές ενέργειες για το σπιτικό και τους νοικοκυραίους, γιατί όπως πίστευαν, το σπίτι θα ευημερήσει και θα είναι "γεμάτο και ντυμένο σαν την ασκέλα"

 Τέλος σαν σήμερα 31  Δεκεμβρίου, παραμονή πρωτοχρονιάς, οι παλαιοί Αιγινήτες εόρταζαν τον ερχομό της  Πρωτοχρονιάς  με  το έθιμο του  καλοπόδαρου.

  Έτσι ονόμαζαν  αυτόν που έμπαινε πρώτος σε ένα σπίτι. Εάν όμως συνέβαινε κάτι κακό σε αυτό το σπίτι κατά τη διάρκεια της χρονιάς, τότε έπρεπε να εξακριβωθεί ποιος ήταν αυτός ο "καλοπόδαρος". Το έθιμο αυτό σχετίζεται με το "ποδαρικό". Όποιος τύχαινε και ερχόταν στο σπίτι, τον έβαζαν και έμπαινε με το δεξί πόδι. Στο Μεσαγρό όσοι επισκέπτονταν φιλικά σπίτια έφερναν μαζί τους και ένα ρόδι. Μόλις πατούσαν το πόδι τους στο κατώφλι του σπιτιού έσπαγαν το ρόδι, ώστε με τον ερχομό του χρόνου να έρθει και η ευτυχία σε αυτό το σπίτι. Βεβαίως για να γίνει η επίσκεψη θα έπρεπε να ειδοποιηθούν οι νοικοκυραίοι από την παραμονή της Πρωτοχρονιάς και αυτό, διότι διάλεγαν ποιος είχε το καλό ποδαρικό.

 

  Ανήμερα την Πρωτοχρονιά οι παλαιοί Αιγινήτες πήγαιναν στην Εκκλησία για να λειτουργηθούν και έπαιρναν μαζί τους ένα ροίδι (ρόδι). Όταν επέστρεφαν στο σπίτι τους έσπαγαν το ροίδι μπροστά στην πόρτα του σπιτιού, για να είναι όπως έλεγαν το σπίτι γλυκό και γεμάτο σαν το ρόδι. Επίσης έβαζαν ανήμερα την Πρωτοχρονιά πάνω στην πόρτα  κι ένα πέταλο αλόγου, για να πάει καλά ο χρόνος.

Από το βιβλίο "Αιγινητών ήθη και έθιμα" του Ιωάννη Επ. Μάντζαρη

Κάλαντα και χριστουγεννιάτικοι σκοποί από τη ΜΟΥΣΑ στην παραλία της Αίγινας.

 

 

Μια ευχάριστη μουσική στιγμή απόλαυσαν απόψε όσοι κάθονταν στα καφέ της παραλίας αλλά και οι περαστικοί, καθώς μέλη της Μ.Ο.Υ.Σ.Α. έπαιξαν τα κάλαντα και άλλους χριστουγεννιάτικους σκοπούς.

Ένα όμορφο μουσικό στιγμιότυπο που επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο ενισχύοντας έτσι το εορταστικό κλίμα των ημερών και την  ανθρώπινη πλευρά των εορτών.