"Ερδε Μπούμπουλης" Μια Πασχαλινή Ιστορία από το Σαρωνικό.

 

Η ιστορία κυκλοφορεί με διάφορες παραλλαγές από νησί σε νησί του Σαρωνικού. Τη συναντάμε στον Πόρο και στο  Αγκίστρι αλλά η αρχή της έγινε στις Σπέτσες.

Ας  δούμε  τι αναφέρεται σχετικά:

Στο τρίτομο έργο «Σπέτσες» της Ένωσης Σπετσιωτών (σελ. 521-522) ο Ηλίας Γαλέττας αφηγείται μια ιστορία τού 1872, που δείχνει πόσο ψηλά στεκόταν κοινωνικά ο τότε βουλευτής του νησιού και υπουργός Γεώργιος Μπούμπουλης, εγγονός της Μπουμπουλίνας. Ας δούμε πρώτα τη σχετική αφήγηση, και ύστερα την απεικόνιση της σκηνής:

« Στις ενοριακές εκκλησίες, που ήταν δέκα εφτά τον αριθμό, οι ορθόδοξοι άρχοντές του, καταλάμβαναν πάντα τα εκκλησιαστικά οφίκια, όπως του αναγνώστη, του Πρωτοψάλτη, του Πρωτονοτάριου και του λογοθέτη. Στις εκκλησίες αυτές «οι άρχοντες κατείχον καθορισμένας θέσεις και ούδ' έβαλε ευλογητός ο ιερεύς, πριν ή ούτοι καταλάβωσι τα στασίδια των».

Από τότε έχει μείνει παροιμιακό στις Σπέτσες και είναι γνωστό στο Πανελλήνιο, το ερώτημα του παπά, κατά τη νυχτερινή τελετή της Αναστάσεως, «Έρδε Μπούμπουλης;» για να ψάλλει, τότε μόνο, το Χριστός Ανέστη! Παλιοί Σπετσιώτες, όπως ο Βασίλης Ορλώφ, ο Στυλιανός Καστριώτης, ο Γκίκας Φταμηνίτης και ο Αποστόλης Σουρτουκαλής, θυμόντουσαν και έλεγαν τι έγινε το βράδυ εκείνο του Μεγάλου Σαββάτου, στα 1872.

Την εποχή εκείνη βουλευτής Σπετσών ήταν ο ναύαρχος, Γεώργιος Μπούμπουλης, που ήταν για κείνη την περίοδο και Υπουργός των Ναυτικών. Σ' όλο το νησί, είχε κυκλοφορήσει η είδηση πως βρισκόταν εκεί ο Υπουργός, που είχε έρθει για να κάνει Πάσχα, με την οικογένειά του, στην ιδιαίτερη πατρίδα του και το βράδυ, θα έκανε Ανάσταση, στον Άγιο Αντώνη στην Ντάπια, την εκκλησία που βρισκόταν κοντά στο σπίτι του. Στον Άγιο Αντώνη εφημέριος ήταν ο Αναστάσης Θεοχάρης, γνωστός σαν «Παπαστοιχειός». Τον έλεγαν έτσι γιατί στις παρέες όταν πήγαινε «στοίχειωνε» και δεν έλεγε να το κουνήσει. Ψάλτες ήταν ο καλλίφωνος Χαράλαμπος Μπογιατζής, ο παρανομαζόμενος και «Πλέον» και ο φάλτσος Άγγελος Σωτηρίου ή Μητροφάβας.

Μέσα στην εκκλησία είχε αρχίσει η ακολουθία του όρθρου της Κυριακής του Πάσχα και οι ψαλτάδες με πολλή κατάνυξη έψελναν τα τροπάρια. Είπαν και το τελευταίο «Ότε κατήλθες προς τον θάνατον» και έγινε και η απόλυση και έσβησαν τα φώτα, αλλά ο Μπούμπουλης δεν είχε ακόμα παρουσιαστεί.

Ρώτησε τότε ο Παπαστοιχειός:

-Έρδε (ήρθε) Μπούμπουλης;

-«Γιο» (όχι) του απάντησε το εκκλησίασμα.

Οι ψαλτάδες άρχισαν τότε να ψέλνουν αργά-αργά το ζ΄ εωθινό του βαρέως ήχου: «Ιδού σκοτία και πρωί» και στη συνέχεια ο Παπαστοιχειός κρατώντας τη λαμπάδα με το Άγιο Φως, άρχισε από την Ωραία Πύλη να προσκαλεί με το «Δεύτε, λάβετε φως» το λαό ν' ανάψει τις λαμπάδες του.

Και τότε ρώτησε πάλι:

-Έρδε Μπούμπουλης;

-Γιο, του απάντησαν.

Η ώρα όμως πέρναγε και άρχισαν να ψέλνουν το τροπάριο: «Την Ανάστασή Σου Χριστέ Σωτήρ», ενώ συγχρόνως άρχισε και η έξοδος από την εκκλησία, προς το μέρος της εξέδρας, που θα γινόταν η Ανάσταση. Σαν έφτασαν στην εξέδρα, ο Παπαστοιχειός άρχισε να διαβάζει το Ευαγγέλιο. Στη μέση του Ευαγγελίου σταμάτησε και ξαναρώτησε:

-Έρδε Μπούμπουλης;

-Γιο, του απάντησαν, για τρίτη φορά.

Τότε ο δύστυχος τα χρειάστηκε, βρέθηκε σε αμηχανία, κοντοστεκόταν, δεν ήξερε τι να κάνει και συνέχιζε αργά - αργά την ανάγνωση, γιατί ήταν βέβαιος και ειδοποιημένος, πως ο Υπουργός θα ερχόταν.

Λίγο πριν από το τέλος του Ευαγγελίου και ενώ ήταν πια μεσάνυχτα, έκανε την εμφάνισή του ο Μπούμπουλης. Ψηλός και μεγαλόπρεπος όπως ήταν, με τα τσιγκελωτά μουστάκια του και φορώντας τη βελάδα και τα παράσημά του, πραγματικά άρχοντας εντυπωσίαζε όλους, καθώς περνούσε από δίπλα τους.

Σαν τέλειωσε το Ευαγγέλιο ο Παπαστοιχειός ρώτησε και πάλι:

-Έρδε Μπούμπουλης;

-Έρδεεε! του φώναξε ο κόσμος από την πλατεία της Ντάπιας.

Και τότε μόνο, γεμάτος από χαρά και αγαλλίαση έψαλλε, σε ήχο πλάγιο πρώτο, το Χριστός Ανέστη!

Η Ντάπια τότε σείστηκε ολόκληρη, από τις κροτίδες και τους δυναμίτες, τα τρίγωνα, τα φουσέκια και τις τρακατρούκες και οι καμπάνες της εκκλησίας χτυπούσαν χαρμόσυνα.

Και ο Μπούμπουλης, κουνώντας αργά-αργά, πάνω κάτω τη λαμπάδα του, ευχήθηκε:

-Χριστός Ανεστήτουρι! (Χριστός Ανέστη).

-Μόντε Σουμ! (Χρόνια Πολλά).

Έτσι παρέμεινε ιστορικό και παροιμιακό το γεγονός αυτής της Πασχαλινής βραδιάς, που δε θα ξεχαστεί ποτέ, γιατί διαδόθηκε σ' όλη την Ελλάδα.»

Βράδια Πασχαλιάς στο λιμάνι της Αίγινας.

                                       

Πασχαλιάτικες βραδιές στο λιμάνι της Αίγινας και στα στενά δρομάκια της. Με πολύ κόσμο να κυκλοφορεί ακόμα αλλά  με πασχαλινή και εορταστική διάθεση. Ευχές ανταλλάσσονται, καλό φαγητό και ποτό στα μαγαζιά εστίασης, βόλτες στην παραλία , τα φώτα και η φωτεινή γιρλάντα του διανυκτερεύοντος πλοίου και ανεμελιά. Πολύ ανεμελιά  που ταιριάζει στις ολιγοήμερες αυτές διακοπές. 

Κοντά σε όλα αυτά και πολλές σέλφι ή απλές φωτογραφίες κάτω από τις πασχαλινές αψίδες που για άλλη μια χρονιά  τοποθέτησε ο Δήμος Αίγινας στις δύο εισόδους του λιμανιού. 

Η μεγάλη κίνηση και η ανοιξιάτικη διάθεση δείχνουν πως το καλοκαίρι δεν  αργεί!

 

Αναβαθμίστηκε το λιμανάκι της Καβουρόπετρας.

Η εικόνα στο  γραφικό λιμανάκι της Καβουρόπετρας δεν θυμίζει σε  τίποτε  αυτήν την οποία είχε μερικούς μήνες πριν. Το μικρό αλιευτικό καταφύγιο το οποίο έχει τη δική του μικρή ιστορία με πολλούς Κυψελιώτες ψαράδες να δένουν τις βάρκες  τους και να χρησιμοποιούν ακόμα και το χώρο για τις μικρές επισκευές  των σκαφών τους. Δίπλα στην παραλία που κατά εκατοντάδες οι Κυψελιώτες και οι  παραθεριστές περασμένων δεκαετιών απολάμβαναν  το θαλάσσιο μπάνιο τους

Οι  υπηρεσίες  του Δήμου Αίγινας ανέλαβαν το έργο αναβάθμισης του και το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό. Οι προβλήτες ενισχύθηκαν με μπετόν  τύπου "βιομηχανικού δαπέδου" τοποθετήθηκαν νέα  φωτιστικά και παγκάκια και δημιουργήθηκε ένα μικρό σημαιοστάσιο. Ο χώρος  του μικρού λιμανιού είναι πλέον πιο ασφαλής για τα μικρά αλιευτικά που ελλιμενίζονται εκεί αλλά  συγχρόνως αποτελεί και χώρο περιπάτου και ρεμβασμού.

Μια όμορφη γωνιά της Κυψέλης ένας όμορφος χώρος περιπάτου.

 

"Κυριακή της αγάπης" στην Κυψέλη της Αίγινας.

 

  Έτσι τιτλοφορεί το άρθρο του ο συντάκτης της τοπικής εφημερίδας "Η Αλήθεια"  την εμπειρία  που έζησε εκείνη την Κυριακή του Πάσχα  πριν 41 χρόνια στην Κυψέλη.
   Είναι Μάιος του 1979. Κυριακή του Πάσχα και ο εφημέριος  της ενορίας αρχιμανδρίτης Νεκτάριος Πανταζής τελεί  τον εσπερινό της αγάπης. Όμως κάπως διαφορετικά.

Από την πλατεία της Κυψέλης σχηματίζεται πομπή με λάβαρα με την εικόνα της Αναστάσεως και πηγαίνουν όλοι μαζί καθώς και αυτοί που στην διαδρομή προστίθενται και τελούν τον Εσπερινό στο εκκλησάκι του Αγίου Μηνά. Σε όλη τη διαδρομή ψάλλουν Αναστάσιμους Ύμνους. Μόλις τελειώσει ο Εσπερινός ο π. Νεκτάριος μοιράζει το κόκκινο αυγό και επιστρέφουν πάλι εν πομπή στην πλατεία της Κυψέλης. 

Η όμορφη αυτή συνήθεια ή κατ' άλλους έθιμο έχει πλέον σταματήσει. Λίγοι παλαιοί Κυψελιώτες σήμερα θα το θυμούνται. Πάντως αυτό που έκανε ιδιαίτερη εντύπωση στον γράφοντα το άρθρο στην εφημερίδα ήταν ότι ενώ έβρεχε αρκετά ο κόσμος συμμετείχε και μάλιστα ήταν πολύς.

Για  την ιστορία να αναφέρουμε πως ο μακαριστός π. Νεκτάριος Πανταζής που λίγο πριν είχε τοποθετηθεί εφημέριος στον ενοριακό ναό της Κυψέλης, είχε κατορθώσει με την παρουσία  του  και την εργατικότητα  του να προσελκύσει πολύ κόσμο στην ενορία. Μάλιστα υπήρχαν και άνθρωποι που εκκλησιάζονταν στην Κυψέλης και από άλλες περιοχές  της Αίγινας.

Ίσως η φήμη αυτή να παρότρυνε τον αρθρογράφο να ανέβει στην Κυψέλη Μεγάλη Παρασκευή και Κυριακή του Πάσχα. Μάλιστα η εμπειρία  του από το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής και ιδιαίτερα από την περιφορά  του Επιταφίου τον ώθησαν να ανέβει στην Κυψέλη και την Κυριακή του Πάσχα.

Όσοι αναγνώστες επιθυμούν να διαβάσουν αυτά  τα δύο άρθρα μπορούν να πατήσουν πάνω στις φωτογραφίες  τους για να ανοίξουν.

Ευχαριστούμε πολύ τον αξιωματικό του Πολεμικού Ναυτικού και μέλος του Τοπικού Συμβουλίου Κυψέλης κ. Νικόλαο Πανταζή που μας έστειλε αυτό το τόσο ωραίο και νοσταλγικό θέμα.

ΧΡΙΣΤΟΣ  ΑΝΕΣΤΗ   -    ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ.

Πασχαλινές εικόνες από την Κυψέλη

Με κατάνυξη αλλά και λαμπρά γιόρτασε η ενορία της Κυψέλης  το Πάσχα και βίωσε την Μεγάλη Εβδομάδα.

Χαρακτηριστικό της Μεγάλης Παρασκευής η εκτέλεση των εγκωμίων από το χορό γυναικών του Μορφωτικού Συλλόγου Κυψέλης οι οποίες συνόδευσαν τον επιτάφιο στην περιφορά  του στους δρόμους της Κοινότητας.

Το Μεγάλο Σάββατο η πλατεία ντυμένη με κατακόκκινα σημαιάκια υποδέχθηκε το μήνυμα της Αναστάσεως με επίκεντρο της τελετής την ξύλινη εξέδρα στο μέσον της πλατείας.

Η ευπρέπεια, η καθαριότητα και ο στολισμός συνέβαλαν στο εορταστικό κλίμα  των ημερών που συγκέντρωσε πλήθος πιστών και επισκεπτών στον ενοριακό ναό της Ευαγγελίστριας.

Αξίζουν πολλά συγχαρητήρια σε όσους συνέβαλαν σε αυτό το αποτέλεσμα όπως το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο του Ναού και στη Δημοτική Κοινότητα Κυψέλης.

 

 

Αναβίωση του εθίμου του "Χορού της Λαμπρής" σήμερα στην Παλαιά Χώρα.

  

 Έχουμε κάθε λόγο σήμερα να ανηφορίσουμε προς την Παλιαχώρα, το Μεσαιωνικό οικισμό της Αίγινας όπου κάθε χρόνο τέτοια μέρα ο Μορφωτικός Σύλλογος Αίγινας  ο  "Καποδίστριας" αναβιώνει το έθιμο του χορού  της Λαμπρής.

   Από  τα πιο γνωστά   Αιγινήτικα έθιμα  των ημερών του Πάσχα  είναι ο χορός της Λαμπρής. Ένα έθιμο  που  διασώθηκε  στο διάβα των αιώνων  και κάθε χρόνο αναβιώνει την Δευτέρα του Πάσχα από το Μορφωτικό Σύλλογο  Αίγινας «Ο  Καποδίστριας».   O χορός αυτός ήταν «ο λαμπρότερος και εξοχότερος» από όλους τους χορούς που διοργανώνονταν   στην Αίγινα με την ευκαιρία κάποιων  θρησκευτικών εορτών. Ήταν διπλός, δηλαδή  διακρινόταν σε μικρό και μεγάλο.

  Ο μικρός χορός στηνόταν στην Πλάστα, τη λιθόστρωτη πλατεία μπροστά στην εκκλησία της Παναγίας της  Φορίτισσας, είχε διασκεδαστικό χαρακτήρα αλλά   ήταν και μια ευκαιρία για κάποιους να εκδηλώσουν τα αισθήματα αγάπης που έτρεφαν για κάποια πρόσωπα. Έτσι ένα νέος  που αγαπούσε  μια κοπέλα, την πλησίαζε και την καλούσε να χορέψει μαζί του. Αυτή η πρόσκληση σε χορό  ήταν δείγμα  της αγάπης των δύο προσώπων, γι’ αυτό και  έπρεπε το συντομότερο να γίνει ο γάμος. Σε  αντίθετη περίπτωση, αυτό αποτελούσε βαρειά  προσβολή για τη νέα κοπέλα.

   Ο  μεγάλος χορός  γινόταν στη μεγάλη πλατεία, γύρω από την εκκλησία του Τιμίου Σταυρού. Γι’ αυτό ονομαζόταν και  «Ο  χορός του Σταυρού» ή «Ο χορός της Παλαιάς Χώρας». Όλος ο κόσμος κατέβαινε  από την Παναγία τη Φορίτισσα, στο Σταυρό. Εκεί στηνόταν ένας μεγάλος  κλειστός κύκλος από όλους τους πανηγυριστές. Ο  κύκλος του χορού αγκάλιαζε  την εκκλησία του Σταυρού.  Οι  χορευτές ακολουθούσαν με μεγάλο σεβασμό τη τάξη στη δημιουργία  του κύκλου. Έτσι  προηγούνταν οι γέροντες, έπειτα οι ανύπαντροι άνδρες, μετά οι παντρεμένοι και ύστερα οι γέροντες. Αυτό ήταν το τόξο των ανδρών. Στο τόξο των γυναικών προηγούνταν οι γερόντισσες, κατόπιν οι νέες, ακολουθούσαν οι παντρεμένες και  έκλεινα το τόξο πάλι οι γερόντισσες. Έτσι όταν έκλεινε ο κύκλος  συναντιόντουσαν οι  γέροντες με τις γερόντισσες.

   Στο χορό της Λαμπρής συμμετείχαν όλοι οι κάτοικοι του νησιού, ανεξάρτητα από την κοινωνική τους θέση. Οι  διαφορές των τάξεων φαίνονταν στις φορεσιές. Όσοι ανήκαν σε ανώτερες οικονομικά τάξεις φορούσαν τζουμπέδες, φουφούλες, βράκες μεταξωτές κυρίως κόκκινες, φέσια  κόκκινα με μεταξωτές φούντες, ενώ οι γυναίκες πανωφόρια  βελούδινους τζουμπέδες, κοντογούνια, χρυσά κοσμήματα, ενώ όσοι ανήκαν  σε χαμηλότερες τάξεις φορούσαν πιο απλή ενδυμασία από την οποία έλειπαν τα χρυσά  και τα βελούδα.

   Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι  για την τέλεση του χορού δεν ήταν και τόσο απαραίτητα  τα μουσικά όργανα [βιολί λαούτο], αλλά  εάν βρίσκονταν  πλαισίωναν  τους τραγουδιστές. Το τραγούδι επαναλαμβανόταν αρκετές φορές μαζί με τις ρυθμικές  κινήσεις των χορευτών μέχρι τη δύση του ηλίου.

  Ο  χορός της Λαμπρής είχε μεγάλη διάρκεια. Ξεκινούσε την Λαμπρή  και συνεχιζόταν    τις δύο επόμενες  ημέρες αλλά   και κάθε  Πέμπτη των επόμενων  τριών εβδομάδων, της Ζωοδόχου Πηγής, αλλά και του Αγίου Γεωργίου εάν τύχαινε το Πάσχα να εορτάζεται νωρίς τον Απρίλιο.

  Ο  χορός της Παλιάς Χώρας συνέχισε  να ψυχαγωγεί   τους Αιγινήτες  και όταν  οι τελευταίοι εγκατέλειψαν την Παλαιά Χώρα και εγκαταστάθηκαν  στη  νέα  πόλη. Ο χορός στηνόταν στα βόρεια της Μητρόπολης ή  στη Βάρδια. Το έθιμο  αυτό αναβίωνε μέχρι το 1863 οπότε διακόπηκε  απότομα  επειδή  κάποιοι  που εισχώρησαν στον κύκλο  συμπεριφέρθηκαν  άσχημα.

   Το έθιμο όμως διασώθηκε  και συνεχίζει την πορεία  του  μέχρι σήμερα, διατηρώντας τη σοβαρότητα, την αξιοπρέπεια και  τον ενθουσιασμό, μεταδίδοντας  την αναστάσιμη χαρά  και αγάπη  στους  κατοίκους και στους φίλους της Αίγινας

Ένα όμορφο έθιμο παρόμοιο με αυτό του χορού της Π. Χώρας, γινόταν και στα ορεινά χωριά της Αίγινας. Με επίκεντρο το Ανιτσαίο που βρίσκεται στο κέντρο των μικρών ορεινών γεωργικών οικισμών, την Κυριακή του Πάσχα συγκεντρώνονταν μέχρι πρότινος οι κάτοικοι των γύρω χωριών [Αποσπόρηδες, Γιαννάκηδες, Καπότηδες, Βλάχηδες, Μαργαρώνηδες, Κύλινδρας, Λαζάρηδες] στην ακολουθία της Αγάπης, κρατώντας τις αναστάσιμες λαμπάδες τους. Με το τέλος της ακολουθίας ξεκινούσε το φαγοπότι και ο χορός όπου παραδοσιακοί οργανοπαίκτες χωρισμένοι σε ομάδες, αντιπροσωπεύοντας την περιοχή απ΄ όπου προέρχονταν, έπαιζαν μέχρι τη δύση του ήλιου. Στον αυλόγυρο της Εκκλησίας στήνονταν υπαίθρια μαγαζιά, ενώ στις πεζούλες υπήρχαν ψητά, κρασί, κόκκινα  αυγά, γάλα, τυρί. Οι χωρικοί επέστρεφαν στους οικισμούς τους ψάλλοντας σε όλη τη διαδρομή το «Χριστός Ανέστη»

 

Αναστάσιμες σκέψεις του π. Λίβυου.

                                           

ΧΡΙΣΤΟΣ  ΑΝΕΣΤΗ   το νέο χαρμόσυνο μήνυμα που συγκλονίζει  τις καρδιές.

Του π. Χαράλαμπου Λίβυου

Ανάσταση  σημαίνει να μπορώ να σ’ αγκαλιάζω δίχως ο θάνατος να τρυπώνει από τις χαραμάδες των χεριών μου.

Ανάσταση σημαίνει το φιλί να πάρει και πάλι την γεύση που είχε πριν την προδοσία.
Ανάσταση σημαίνει να μην έχουν ρυτίδες οι αντοχές και οι ελπίδες μου, τα βράδια να μπορώ να πω καληνύχτα δίχως να φοβάμαι τις απώλειες που θα φέρει το ξημέρωμα.
Ανάσταση σημαίνει το παιδί από το Αφρίν να δει ξανά δίχως αίμα το βαθύ γαλάζιο του ουρανού. Κι το κορίτσι της γειτονιά μας, που η αρρώστια καθήλωσε στο αναπηρικό καρότσι και στο κρεβάτι του πόνου, να ζήσει την μέρα της ολικής αποκαθήλωσης και την μετοχή στην γιορτή της ζωής.
Ανάσταση σημαίνει να πάρουμε πίσω ότι ύπουλα ο θάνατος έκλεψε από το βλέμμα μας. Όλους εκείνους και εκείνα που βίαια μας στέρησε, πρόσωπα και πράγματα, στιγμές και σιωπές, δειλινά και χαραυγές.
Ανάσταση σημαίνει δικαιοσύνη για όλους τους σταυρωμένους της γης.
Απόψε το βράδυ, εκεί στις εκκλησιές, στα κεριά και τις αγκαλιές ο θάνατος θα υποκύψει. Ο Χριστός σκορπά το φως και την ελπίδα σε στήθη βαριά ως μνήματα. Κατεβαίνει στο άδη της καρδιάς, στην πιο σκοτεινή ώρα της ψυχής μας, λιγο πριν την ολική απόγνωση, και κηρύτει οτι η ζωή κέρδισε τον θάνατο.
Ο Χριστός θα γίνει η απαρχή της βασιλείας Του Θεού. «Χριστός Ανέστη» θα ακουστεί ως ιαχή αιώνιας νίκης απέναντι στο θάνατο, που πλέον δεν θα μπορεί να χαλάσει τα πιο όμορφα ταξίδια της ψυχής μας.