Το μωβ χαλί της άνοιξης στην Αίγινα.

Η άνοιξη είναι εδώ! Μπήκαμε πλέον στην άνοιξη μετά από τις βροχές των δύο προηγούμενων μηνών που προετοίμασαν καλά  το έδαφος για αυτήν την ανθοφορία.

Καταπράσινα πλέον τα χωράφια από άκρη σε άκρη. Κάτω από τα δέντρα και ιδιαίτερα τις φιστικιές απλώνεται ένα μωβ χαλί από αυτά τα όμορφα αγριολούλουδα που κάθε χρόνο έρχονται να χρωματίσουν τους αγρούς και να δώσουν τον δικό τους τόνο στην άνοιξη της Αίγινας.

Μικρά ταπεινά και πολύ διακριτικά χαρίζουν ξεκούραση στο κουρασμένο μάτι μας και γαλήνη στην  ψυχή μας. Όσο κι αν έχουμε ταλαιπωρήσει τη φύση, αυτή αντιστέκεται και μας δείχνει με κάθε τρόπο το μεγαλείο και τη δύναμη της.

 

Μη σε γελάσει ο Μάρτης το πρωί και χάσεις την ημέρα.

 

   Ο Μάρτιος μας έφτασε με  σκοπό να επαληθεύσει τη φήμη του, που τον θέλει "γδάρτη και παλουκοκαύτη", δηλαδή άστατο και απρόβλεπτο.

 Εμείς όμως που γνωρίζουμε τις παραξενιές  του δεν  θα πρέπει να εφησυχάζουμε. Είναι  ίσως ο πιο  άστατος μήνας του χρόνου και ο πιο απρόβλεπτος.

Από την άλλη οι παλαιότεροι έλεγαν ότι ο Μάρτης μπορεί να σε ξεγελάσει με τις μεταπτώσεις του. Μπορεί η ημέρα να ξεκινήσει  με βροχές και σε λίγο να έχει έναν εκτυφλωτικό ήλιο ή το αντίθετο. Γι' αυτό έλεγαν: "μη δει του Μάρτη το πρωί και χάσεις την ημέρα".

 Όμως παρουσιάζει και έντονο λαογραφικό ενδιαφέρον όπως συμπεραίνουμε από τα όσα  γράφει  στο  πολύτιμο βιβλίο  της η  αείμνηστη Λίνα Πετρίτη - Μπόγρη: "Τα λέμε και στην Αίγινα".

   Αντιγράφουμε  από τις σελίδες  του τα σχετικά με το μήνα Μάρτιο.

 

Μάρτιος, τρίτος μήνας του χρόνου, με 31 ημέρες, και πρώτος μήνας της Άνοιξης. Στο ρωμαϊκό ημερολόγιο ήταν ο πρώτος του χρόνου και το όνομα του προέρχεται από το λατινικό Mars= Άρης, του οποίου γιόρταζαν τα γενέθλια την πρώτη ημέρα του μήνα (την Πρωτοχρονιά).

Πρώτη  Μαρτίου και κανένας δεν έβγαινε  το πρωί απ’ το σπίτι, αν δεν είχε φορέσει το Μάρτη του! Έθιμο που το συναντάμε ακόμα στις μέρες μας: Άσπρη και κόκκινη κλωστή στριμμένη, που τη φορούσαν στον καρπό του χεριού (βραχιόλι), στο δάχτυλο (δαχτυλίδι), ή στο λαιμό(κολιέ). Ιδιαίτερα το φορούσαν οι γυναίκες, οι νέες κοπέλες, τα παιδιά. Οι άντρες φορούσαν κι αυτοί, αλλά αρκετοί το έδεναν στο μεγάλο δάχτυλο του ποδιού… να μη φαίνεται!

Η μαγική δύναμη της ασπροκόκκινης κλωστής έλεγαν, επίσης, ότι προσφέρει πολλά καλά σε όποιον τη φορά: αν στο μικρό παιδί την έδεναν στο πόδι, δεν θα σκόνταφτε! Πολλοί την έδεναν στο φυτί (αφτί) της στάμνας, για να κάνει κρύο το νερό!

Πίστευαν ότι έτσι απέτρεπαν την επίδραση του ήλιου, που αυτόν τον μήνα πλησιάζει το βόρειο ημισφαίριο (το δικό μας), είναι δυνατός και καίει.

-Του Μάρτη οι αυγές με κάψανε, του Μάη τα μεσημέρια.

-Κάλιο Μάρτης στις γωνιές, (τζάκια), παρά Μάρτης στις αυλές (για το κρύο ή τον ήλιο που καίει).
-Του Μάρτη ο ήλιος βάφει και πέντε μήνες δεν ξεβάφει.
-Ο καλός Μάρτης στα κάρβουνα κι ο κακός στον ήλιο.
-Ο ήλιος του Μαρτιού τρυπάει κέρατο βοδιού.
-Κάλιο Μάρτης καρβουνιάρης παρά Μάρτης  λιοπυριάρης.
-Το Μάρτη τον πεντάγνωμο όπου γελά και κλαίει,
θα τονε τιμωρήσουμε ψέματα να μη λέει.
-Οπόχει κόρην ακριβή, του Μάρτη ο ήλιος μην τη δει.
Η πεθερά… αποφασίζει για τις δουλειές έξω απ’ το σπίτι, και προτείνει: Το Μάρτη η νύφη μου, το Μάη η κόρη μου!
 Και η παροιμία,
-Του Μάρτη και του Τρυγητή ίσα τα μερονύχτια, δηλώνει την εαρινή ισημερία (21 Μαρτίου) αλλά και την φθινοπωρινή (23 Σεπτεμβρίου).
Και αφού η μέρα μεγαλώνει, και η δουλειά άρχιζε με την ανατολή και τέλειωνε με τη δύση, «ήλιο με ήλιο», οι γεωργοί συμβουλεύουν:
-Το Μάρτη βάλε εργάτες κι ας είναι ακαμάτες.
 Εύχονται και ελπίζουν:
-Αν κάνει ο Μάρτης δυο νερά κι Απρίλης άλλο ένα,
χαρά σε κείνον το ζευγά, πόχει πολλά σπαρμένα.
-Μάρτης έβρεχε, θεριστής χαιρότανε.
-Αν ρίξει ο Μάρτης δυο νερά κι Απρίλης άλλα δέκα,
να δεις το κοντοκρίθαρο να στρίβει το μουστάκι,
να δεις και τις αρχόντισσες να ψιλοκαθαρίζουν,
θα δεις και τη φτωχολογιά να ψιλοκοσκινίζει.
-Σαν ρίξει ο Μάρτης μια βροχή κι Απρίλης άλλη μία,
να δεις κουλούρες στρογγυλές και πίτες σαν αλώνι.
-Κάλιο Μάρτης με παλούκια, παρά Φλεβάρης με μπουμπούκια.
-Μάρτης μες τα παραγώνια; Θα γιομίσουνε τ’ αλώνια.
-Του Μάρτη η βροχή, γιόμισε τ’ ασκί κρασί.
Πιστεύουν δε ότι τώρα ψηλώνουν τα σπαρτά:
-Ο Μάρτης εδιαλάλησε: μικρά μεγάλα απάνου.
Και υποστηρίζουν:
-Λείπει ο Μάρτης απ΄ τη Σαρακοστή; επειδή η νηστεία της Τεσσαρακοστής περιλαμβάνεται κατά το κύριο μέρος αυτόν το μήνα, αλλά το λέμε, επίσης και για κείνον που βρίσκεται ή αναμειγνύεται  παντού.
Για τον καιρό του Μάρτη με τις απότομες και ξαφνικές μεταβολές έχουν πολλά να λένε:
-Μη σε γελάσει ο Μάρτης το πρωί  και χάσεις την ημέρα.
-Όλες του Μάρτη φύλαγε και τ’ Απριλιού τις δώδεκα,
ότι ακόμα και στις δεκαοχτώ, ξεράθ’ η πέρδικα στ’ αβγό (από το κρύο).
-Του Μάρτη ξύλα φύλαγε, μη κάψεις τα παλούκια,
και τ’ Απριλιού τις δέκαοχτώ,
μη κάψεις τα καρούλια (του αργαλειού)
-Μάρτης γδάρτης, κακός παλουκοκάφτης,
από το ξαφνικό και πολύ κρύο δεν φτάσανε τα ξύλα για το τζάκι και κάψανε ακόμα και τα παλούκια του φράχτη.
-Τα παλιά παλούκια καίει, τα καινούρια ξεριζώνει.
-Φύλα ξύλα για το Μάρτη να μην κάψεις τα παλούκια.
-Το Μάρτη ξύλα φύλαγε κι άχερα των βοδιώνε,
και λίγα ξυλοκέρατα (χαρούπια) να δίνεις των παιδιώνε
(συμβουλές για προμήθειες λόγω του άστατου καιρού).
-Ο Μάρτης ο πεντάγνωμος εφτά φορές εχιόνισε
και πάλι το μετάνιωσε που δεν εξαναχιόνισε.
-Ο Μάρτης ώρα βρέχει και χιονίζει, κι ώρα μαρτολουλουδίζει.
-Πώς τ’ αρέσει αυτού του Μάρτη να ’ναι πάντα στο διπλό.
Μια στις δέκα να ’χει ήλιο, και τις άλλες ξυλιασμό.
-Τον Μάρτη, το πρωί πηλά και το βράδυ χώματα (ο πηλός που σχηματίστηκε από την πρωινή βροχή το βράδυ από τη ζέστη γίνεται σκόνη).  
Λέγανε οι παλιοί:
-Τι να περιμένεις αφ΄ το μισοκούτελο το Μάρτη που χιόνισε το πρωί τσαι εψόφησε τη γαϊδάρα μας (από το πολύ κρύο), το μεσημέρι τηνε βρώμισε (από την πολλή ζέστη) τσαι το βράδυ τηνε πήρε το ποτάμι  (από τη βροχή).
-Έβαλε τη γριά κάτω αφ΄ το κακάβι,
ξεγελάστηκε η καημένη πως έφτιαξε ο καιρός και για να φυλαχτεί από το κρύο, χώθηκε κάτω απ΄ το καζάνι!
-Του Μάρτη χιόνι  βούτυρο,  κι όταν παγώσει μάρμαρο.
 Πίστευαν πως για την αστάθεια του καιρού έφταιγε… η ιδιωτική του ζωή!
«Είχε παντρευτεί δύο γυναίκες, μια πλούσια αλλά πολύ άσκημη και μια όμορφη αλλά φτωχιά. Όταν γυρνούσε προς την άσκημη, έκλαιγε απ’ τον καημό του και χάλαγε ο καιρός. Γελούσε ευχαριστημένος, σαν έβλεπε την όμορφη γυναίκα του και ο καιρός έφτιαχνε!»
 Όσο όμως κι αν μας ταλαιπωρεί, είμαστε πάντα σίγουροι πως:
-Από Μάρτη καλοκαίρι  κι από Αύγουστο Χειμώνα!
Και έτσι τον αντιμετωπίζουμε με καλή διάθεση, γιατί
-Μάρτης είναι, νάζια κάνει!

 

Κυριακή της Ορθοδοξίας σήμερα.

 

Η  πρώτη Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, η πρώτη μετά  την Καθαρά Δευτέρα ονομάζεται Κυριακή της Ορθοδοξίας καθώς η Εκκλησία θυμάται ένα μεγάλο ιστορικό και θεολογικό γεγονός που έλαβε χώρα στο Βυζάντιο.
   
Πόσοι γνωρίζουν τι είναι η σημερινή ημέρα, κατά  την οποία με τον πιο λαμπρό τρόπο γίνεται Δοξολογία στην Μητρόπολη Αθηνών παρουσία  της πολιτειακής και πολιτικής ηγεσίας;
Πόσοι από αυτούς που πήγαν σήμερα στην Εκκλησία γνωρίζουν γιατί διαβάστηκε η Συνοδική απόφαση για την αναστήλωση των εικόνων;
Πόσοι κατάλαβαν γιατί γίνεται περιφορά των εικόνων μέσα ή έξω από το ναό;
Πόσοι γνωρίζουν τι είναι η Ορθοδοξία;

Αυτήν  την ημέρα η Αγία Εκκλησία μας γιορτάζει την αναστήλωση των εικόνων από τον αυτοκράτορα Κωνσταντινουπόλεως Μιχαήλ και τη μητέρα του Θεοδώρα το 843 μ. Χ. Η νίκη των Ορθοδόξων εναντίον των εικονομάχων, καθώς και η αναγνώριση της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου που είχε κανονίσει το θέμα της τιμητικής προσκυνήσεως των εικόνων αποτελεί έμπνευση για τους ιερούς υμνογράφους να συνθέσουν χαρμόσυνους ύμνους, τα «νικητήρια» όπως λέγονται, τροπάρια. Με  τα  χαρμόσυνα αυτά τροπάρια, αλλά και με τη λιτάνευση των αγίων εικόνων γύρω από τους ναούς έχουμε μια αισθητοποίηση της  νίκης του πνεύματος της Ορθοδοξίας και εναντίον των ασεβών εικονομάχων ειδικά, αλλά και γενικότερα εναντίον όλων των  αιρετικών, που λυμαίνονται την Εκκλησία του Χριστού. Γι’ αυτό η  πρώτη  Κυριακή των νηστειών είναι πιο γνωστή με το όνομα  «Κυριακή της Ορθοδοξίας»

   Ερχόμενοι από  την περίοδο του Τριωδίου όπου τα πρόσωπα πολλών "ταλαιπωρήθηκαν" από τα προσωπεία, τις μάσκες, η Εκκλησία προβάλει την μοναδική και ανεπανάληπτη  αξία του προσώπου. Μια παράδοση, αντίληψη και στάση που έρχεται από τα βάθη της αρχαιοελληνικής παράδοσης και πέρασε στο Χριστιανισμό. Το πρόσωπο που η αξία του  αναβαθμίζεται σύμφωνα με τη χριστιανική διδασκαλία. Το πρόσωπο απαλλαγμένο από πάθη, μικρότητες, εμμονές, κόμπλεξ και νοσογόνες ψυχικές καταστάσεις. Το πρόσωπο ως εικόνα Θεού αναγεννάται, ανακαινείται και αποκαθαίρεται από την πίστη στο πρόσωπο του Θεού.

   Κάθε χρόνο την Κυριακή της Ορθοδοξίας, θυμόμαστε πως Ορθοδοξία είναι η σωστή - ορθή πίστη και λατρεία του Θεού.

    Κάθε χρόνο  αυτή την ημέρα επίσης η Εκκλησία μας προβάλει  την προσπάθεια  της εξωτερικής Ιεραποστολής  που γίνεται  σε πολλές γωνιές  της γης όπως στην Αφρική, στη Κορέα, στην Αλάσκα και σε χώρες της Ασίας.

Οι Άγιοι Θεόδωροι στην Παλαιά Χώρα.

 

 Μια ακόμα εκκλησία  της Παλαιάς Χώρας που θεωρείται από τις πιο σημαντικές  του λόφου σύμφωνα με τον ιστορικό και συγγραφέα  κ. Σοφοκλή Δημητρακόπουλο.

  Οι Άγιοι Θεόδωροι ασφαλώς δεν εορτάζουν σήμερα που η Εκκλησία τιμά τον Άγιο Θεόδωρο και το θαύμα που έκανε με τα κόλλυβα, ωστόσο είναι μια καλή ευκαιρία να γνωρίσουμε τη μικρή εκκλησία  που βρίσκεται στην κυριολεξία κρεμασμένη από τα βράχια στα νότια  του κάστρου της Παλαιάς Χώρας.

  

Για να φτάσει κάποιος εκεί θα πρέπει προηγουμένως να ανέβει ως την Επισκοπή και να ακολουθήσει το δύσκολο μονοπάτι από το κελί του Αγίου Διονυσίου ως την Αγία Κυριακή. Το μονοπάτι αυτό είναι λίγο απόκρημνο και χρειάζεται προσοχή. Η θέα και η άποψη της καστροπολιτείας είναι εντυπωσιακή. Το μονοπάτι διατρέχει περιμετρικά το λόφο κάτω ακριβώς από τα ερείπια του κάστρου.

  Η είσοδος της Εκκλησίας βρίσκεται στα βόρεια  του κτίσματος. Ένα μεγάλο δυτικό παράθυρο φωτίζει το ναό και γύρω αλλά και πάνω από αυτό υπάρχουν πανέμορφες τοιχογραφίες. Διακρίνεται μια πλούσια αναπαράσταση της Σταύρωσης και πολλά πρόσωπα Αγίων μορφών γύρω από την κεντρική αυτή εικόνα. Το δάπεδο του ναού είναι στρωμένο με ασπρόμαυρα πλακάκια που τοποθετήθηκαν μεταγενέστερα όπως σημειώνει ο κ. Σ. Δημητρακόπουλος. Τα πλακάκια αυτά μας θυμίζουν τα παρόμοια που υπάρχουν στο γειτονικό ναό  των Ταξιαρχών.

Παλαιότερα ο ναός διέθετε  αξιόλογες τοιχογραφίες. Αναφέρεται ότι η θολωτή στέγη ήταν παλαιότερα καλυμμένη με πλάκες. Κατόπιν αντικαταστάθηκαν με τσιμέντο.

Η Εκκλησία υπολογίζεται ότι έχει κτιστεί  πριν από τον 16ο αιώνα. Από  την Αρχαιολογική Υπηρεσία έγιναν εργασίες συντήρησης  το 1966, το 1972 και το 1967. 

 Στο ιερό βήμα η Αγία Τράπεζα είναι κτιστή και διακρίνονται ίχνη αγιογραφιών στην αψίδα  του Ιερού Βήματος.

Η επίσκεψη και σε αυτό το ναό της Παλαιάς Χώρας δίνει την ευκαιρία να σταθούμε ακριβώς στο κέντρο της παλιάς πολιτείας. Κάτω από το ναό απλώνεται η δυτική και νότια πλευρά  του λόφου γεμάτη εκκλησιές και χαλάσματα από τα  οικήματα και τα καλντερίμια  της Χώρας.

Το θαύμα με τα κόλλυβα και ο Άγιος θεόδωρος.

 

Το Σάββατο της Α΄ εβδομάδας των Νηστειών, εορτάζουμε το διά των κολλύβων παράδοξο θαύμα του αγίου και ενδόξου μεγαλομάρτυρα Θεοδώρου του Τήρωνος.

Μετά τον Κωνστάντιο, το γιο του Μεγάλου Κωνσταντί­νου, ανήλθε στον αυτοκρατορικό θρόνο της Κωνσταντι­νουπόλεως ο Ιουλιανός ο Παραβάτης. Αυτός, από χριστιανός που ήταν, έγινε ειδωλολάτρης και κίνησε σκληρό διωγ­μό εναντίον των χριστιανών, και στα φανερά και στα κρυφά. Λοιπόν, ο ασεβής εκείνος αυτοκράτορας, αφοί απόκαμε τι­μωρώντας στα φανερά τους Χριστιανούς με ωμότητα και απερίγραπτη απανθρωπιά, αισθανόμενος ντροπή και έχο­ντας την υποψία μήπως πληθυνθούν ακόμη περισσότερο, σκέφτηκε πώς να τους μιάνει χω­ρίς να το πάρουν είδηση.

Και ιδού τι έπραξε: Ξέροντας ότι οι χριστιανοί κατά την πρώτη εβδομάδα των Νηστειών εξαγνίζονται περισσότερο διά της νηστείας και αφοσιώνονται στον Θεό, κάλεσε τον έπαρχο της πόλεως και τον πρόσταξε να αποσύρει από την αγορά τα πωλούμενα τρόφιμα και ποτά και να εκθέσει προς πώληση άλλα, αφού προηγουμένως τα αναμείξει με αίμα από τις θυσίες και τα μιάνει, ώστε, αγοράζοντάς τα και χρησιμοποιώντας τα οι νηστεύοντες χριστιανοί, να μιανθούν από τα ειδωλόθυτα. Ο έπαρχος έκαμε αμέ­σως πράξη την εντολή: εφοδίασε όλη την αγορά με τροφές και ποτά μιασμένα από τις μυσαρές θυσίες των ειδώλων.

Αλλά ο οφθαλμός του Θεού που βλέπει τα πάντα και αρπάζει εκείνους που κάνουν τον σοφό και τους ταπεινώνει με την ίδια τους την πανουργία, λαμβάνοντας πάντοτε πρόνοια για μάς, διέλυσε τις εναντίον μας μυσαρές επινοήσεις του Παραβάτη. Και να πώς: έστειλε στον πατριάρχη Ευδόξιο -ο οποίος βέβαια δεν τύχαινε να είναι και απόλυτα ορθόδοξος περί την Πίστη- τον μέγα Του αθλοφόρο Θεόδωρο, τον επονομαζόμενο Τήρωνα, εκ του τάγματος  των Τηρώνων (=νεοσυλλέκτων) στο οποίο ανήκε.

Ο άγιος Θεόδωρος, λοι­πόν, εμφανίστηκε στον πατριάρχη σε ώρα που ήταν ξύπνιος, και όχι σε όνειρο, και του είπε κάπως έτσι: Σήκω αμέσως και σύναξε το ποίμνιο του Χριστού και δώσε αυστηρή εντολή κα­νένας να μην αγοράσει τίποτε απολύτως από τα τρόφιμα που υπάρχουν στην αγορά, διότι είναι μιασμένα από τον άσεβή αυτοκράτορα, τον Ιουλιανό, με αίμα από τις θυσίες. Ο πα­τριάρχης βρέθηκε σε μεγάλη αμηχανία και διερωτάτο πώς θα ήταν δυνατόν για εκείνους τους χριστιανούς που δεν είχαν στις αποθήκες τους τρόφιμα δικής τους παραγωγής να μην αγοράσουν από τα εκτεθειμένα στην αγορά προς πώλη­ση.

Ο Άγιος όμως του είπε να προσφέρει σ’ αυτούς κόλλυ­βα, και έτσι με τον τρόπο αυτό θα θεραπεύσει τις ανάγκες τους σε τρόφιμα. Αλλά ο Ευδόξιος βρέθηκε και πάλι σε αμηχανία, γιατί δεν ήξερε τί ήταν τα κόλλυβα, και ρώτησε να μά­θει. Αμέσως δε ο Άγιος του είπε: «Κόλλυβα εμείς στα Ευχάιτα συνηθίζουμε να ονομάζουμε το βρασμένο σιτάρι». Αλλά ο πατριάρχης  ήθελε να εξακριβώσει και ποιός ήταν άραγε αυτός που ενδιαφερόταν τόσο πολύ για τον χριστώνυμο λαό. Στην επιθυμία αυτή του Ευδοξίου ο Άγιος απάντησε: «Αυτός που αυτή τη στιγμή εστάλη να σας βοηθήσει είναι ο μάρτυς του Θεού Θεόδωρος». Αμέσως λοιπόν τότε ο πα­τριάρχης σηκώθηκε και συγκέντρωσε το χριστεπώνυμο πλή­ρωμα και, αφού ανάγγειλε σ’ αυτό τα όσα είδε, έπραξε αυτά που του είπε ο Μάρτυς. Τοιουτοτρόπως διατήρησε το ποί­μνιο του Χριστού αμόλυντο από τη μυσαρή επινόηση του εχθρού και παραβάτη της Πίστεώς μας.

Ο Ιουλιανός, βλέποντας ότι το σατανικό του σχέδιο μαται­ώθηκε και δεν είχε κανένα αποτέλεσμα, ντροπιάστηκε πολύ και πρόσταξε να εκτεθούν στην αγορά προς πώληση και πάλι τα συνηθισμένα τρόφιμα και ποτά. Ο δε λαός του Χριστού, αφού έφτασε πλέον στο τέλος της η πρώτη εβδομάδα των Νη­στειών, εκδηλώνοντας την ευχαριστία του προς τον Μάρτυρα, τον ευεργέτη του, τίμησε κατά το Σάββατο εκείνο με κόλλυβα και με χαρά μεγάλη τη μνήμη του. Έκτοτε οι πιστοί και μέχρι σήμερα, ανανεώνοντας τρόπον τινά το θαύμα εκείνο, για να μην εξαλειφτεί από τον χρόνο ένα τόσο μεγάλο έργο του Μάρτυρος, τιμάμε και γεραίρουμε διά κολλύβων τον μεγαλομάρ­τυρα Θεόδωρο.

Αυτόν, τον μέγα Θεόδωρο, τον κάλεσε ο ασεβής Βρίγγας, αρχηγός του τάγματος των Τηρώνων, και του συνέστησε να αρνηθεί την πίστη του, δίνοντάς του μάλιστα και κάποιο χρό­νο να το σκεφτεί. Ο Θεόδωρος όμως δεν ανέχτηκε καθόλου τη σύσταση αυτή. Και όχι μόνο δεν ανέχτηκε να αρνηθεί την πίστη του, αλλά και έκαψε το ναό και το άγαλμα της μητέρας των θεών, της Ρέας, αφού πρώτα μοίρασε στους φτωχούς τα διάφορα κοσμήματα και αφιερώματα. Ύστερα από την ενέργειά του αυτή υποβλήθηκε σε πολλά και φριχτά βασανιστήρια. Τελικά τον εξακόντισαν σε μια πυρακτωμένη κάμινο, όπου ο Άγιος, χωρίς να πάθει ούτε το παραμικρό από τη φωτιά, παρέδωσε το πνεύμα του στον Θεό και κοσμήθηκε με τον στέφα­νο του μαρτυρίου.

Γεώργιος Δ. Παπαδημητρόπουλος, Φιλόλογος-Θεολόγος, τ. Λυκειάρχης

Πρώτη Παρασκευή της Σαρακοστής με την ακολουθία των Α΄ Χαιρετισμών προς την Παναγία.

 

  Η  ακολουθία  των Χαιρετισμών  προς την  Παναγία  θα  ψαλλεί απόψε σε όλους  τους Ορθόδοξους ναούς. Κέντρο  της ακολουθίας  η Α΄ στάση  του  Κοντακίου που θα αναγνώσει ο ιερέας μπροστά στο εικόνισμα  της Παναγίας.

  Ο Ακάθιστος ύμνος – ο ωραιότερος ίσως ύμνος της Εκκλησίας  και περισσότερο αγαπητός  στο λαό – πρωτοακούστηκε στο Βυζάντιο  στην Εκκλησία της Παναγίας των Βλαχερνών μετά  την ηρωική  απόκρουση  των Αβάρων που είχαν πολιορκήσει την Κωνσταντινούπολη. Η ιστορία  αναφέρει τα εξής:

   Το  626 μ.Χ. οι  Άβαροι συνεργαζόμενοι με  τους Πέρσες  ήρθαν με πολυάριθμο στρατό και στόλο και πολιόρκησαν την Κωνσταντινούπολη από στεριά και θάλασσα. Γέμισε και η στεριά από το στρατό τους, πεζούς και έφιππους και από πολιορκητικές μηχανές. Μπροστά σε τόσους και τόσο βαριά οπλισμένους εχθρούς, πόσο θα βαστούσαν  οι γενναιότατοι, αλλά  ελάχιστοι χριστιανοί που αντιστέκονταν από μέσα;  Όταν μάλιστα ο αυτοκράτορας Ηράκλειος βρισκόταν με  ολόκληρο το στρατό του στα βάθη της Μικράς Ασίας για να αντιμετωπίσει  τους Πέρσες. Όλος  ο λαός της Βασιλεύουσας ανέβηκε στα τείχη για να υπερασπιστεί την πόλη του. Δεν είχαν πουθενά  αλλού πιά να στηρίξουν τις ελπίδες τους οι χριστιανοί, παρά μόνο στην Παναγία Θεοτόκο, που είναι «της Εκκλησίας ο ασάλευτος πύργος και της  βασιλείας το απόρθητον τείχος». Η προσευχή των χριστιανών εισακούεται. Ένας φοβερός ανεμοστρόβιλος, που ξαφνικά σηκώθηκε, άρχισε να αναποδογυρίζει, να συντρίβει και να βυθίζει τα πλοία των βαρβάρων. Και η θάλασσα – σαν για να δώσει θάρρος στους χριστιανούς – έβγαζε τα πνιγμένα σώματα των πολιορκητών μπροστά στην Εκκλησία της Θεοτόκου, στις Βλαχέρνες.  Σάλος μεγάλος με φόβο  και τρόμο, μέσα στις παρατάξεις του  εχθρού. Θάρρος πολύ στον ευσεβή λαό της Πόλης, που βγήκε έξω από τα τείχη και άρχισε να καταδιώκει τους τρομοκρατημένους εχθρούς.

   Η πόλη είχε σωθεί. Το βράδυ, όλος ο λαός μαζεύτηκε στο ναό τςη Θεοτόκου, για να αποδώσει στην υπέρ - τη μάχη στρατηγό με ψαλμούς και ύμνους τα νικητήρια και τα ευχαριστήρια. Τότε ψάλλανε για πρώτη φορά και τον ύμνο, που ψάλλουμε  μέχρι σήμερα στους Χαιρετισμούς. Εκείνη τη βραδιά  όλος ο λαός έψαλλες όρθιος αυτόν τον ύμνο σε ένδειξη μεγάλης  ευγνωμοσύνης προς την Παναγία. Γι’ αυτό ο ύμνος αυτός ονομάστηκε Ακάθιστος.

   Ο  Ακάθιστος ύμνος είναι ένα κοντάκιο [είδος μεγάλου εκκλησιαστικού ύμνου]  που αποτελείται από το προοίμιο [εισαγωγή] και 24 οίκους [σειρά  τροπαρίων στα οποία περιγράφεται ένα γεγονός]. Ψάλλεται τμηματικά  κάθε Παρασκευή βράδυ τις 4 πρώτες εβδομάδες της Μ. Τεσσαρακοστής  και ολόκληρος το βράδυ της Παρασκευής της 5^ης  εβδομάδας. Μπορεί  να χωριστεί σε δύο  μέρη. Στο πρώτο το ιστορικό, εξιστορούνται τα γεγονότα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, η συνάντηση της Παναγίας με την Ελισάβετ, η γέννηση του Χριστού, η προσκύνηση των Μάγων και των Ποιμένων, η φυγή στην Αίγυπτο και η Υπαπαντή. Στο δεύτερο μέρος, το Θεολογικό και δογματικό, αναφέρεται η σημασία της ενανθρώπησης του Χριστού, για να σώσει τους ανθρώπους, να τους λυτρώσει και να τους οδηγήσει στη Θέωση.

   Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα τον συγγραφέα  του Ακάθιστου ύμνου. Από πολλούς επιστήμονες αποδίδεται στον Ρωμανό τον Μελωδό.

Τα πηγάδια της Αίγινας και η μετατροπή τους σε .... "δεξαμενές λυμάτων"

 

   Ο τίτλος κανονικά θα έπρεπε να λέει ..." και η μετατροπή τους σε βόθρους"! Γιατί αυτή είναι η αλήθεια δυστυχώς. Πολλά πηγάδια έχουν μετατραπεί σε βόθρους, κάτι που συνηθιζόταν τις δεκαετίες  του '80 και του '90 όταν κτιζόταν το νησί και είχε μεγάλη οικοδομική δραστηριότητα.

Η εύκολη λύση, εάν βέβαια υπήρχε πηγάδι μέσα στο κτήμα, ήταν να το μετατρέψουν σε βόθρο γλυτώνοντας έτσι πολλά χρήματα  για τη διάνοιξη ενός βόθρου. Το αποτέλεσμα είναι τραγικό για τον υδροφόρο ορίζοντα του νησιού, κάτι που το ζούμε έντονα καθώς πολλά πηγάδια και ιδιαίτερα παλαιά έχουν πλέον στερέψει και λόγω των γεωτρήσεων.

Η εύκολη αυτή λύση εφαρμόστηκε δυστυχώς και στις περιπτώσεις όπου είχαμε ανέγερση νέων δημόσιων και σχολικών κτιρίων!

 Η  κουβέντα  γύρω από τα πηγάδια,  μας έφερε  στο νου  τα παλαιά πηγάδια  της Αίγινας από  τα οποία  υδρευόταν σχεδόν όλο  το νησί. Αναφερόμαστε σε  ιστορικά πλέον πηγάδια  τα οποία μαζί με  τις στέρνες, τις σουβάλες, τα παλαιά  υδραγωγεία και  τους χείμαρρους αποτελούσαν  ένα  δίκτυο ύδρευσης ικανό για τις ανάγκες  της εποχής εκείνης.

   Τα  θέματα αυτά  ήταν αντικείμενα μελέτης  σε δύο εργασίες  της Περιβαλλοντικής Ομάδας  του 2^ου Γυμνασίου, «Υδάτινη οικονομία, πηγές – πηγάδια» (Σχολική χρονιά 1997 -1998)  και  «Μικρά ποτάμια – χείμαρροι και υγρότοποι στην Αίγινα» (Σχολική χρονιά 2012 -2013).

    Από την πρώτη  εργασία  παραθέτουμε  ένα μικρό απόσπασμα, διότι το θέμα  του νερού ήταν και παραμένει πάντα  επίκαιρο στην Αίγινα.

« Η πόλη  της  Αίγινας και ολόκληρο το νησί είναι γεμάτο από πηγάδια. Κυρίως συναντούμε πηγάδια στις πεδινές περιοχές και ιδιαίτερα  στο Βόρειο, βορειοδυτικό, δυτικό και νοτιοδυτικό τμήμα  του νησιού καθώς επίσης και στις εσωτερικές λεκάνες του Κοντού και  του Μεσαγρού.

   Τα  περισσότερα πηγάδια διέθεταν γλυφό νερό. Πηγάδια με καλό νερό υπήρχαν στην περιοχή «Λιβάδι» που τροφοδοτούσαν και την πόλη της Αίγινας. Το  νερό επαρκούσε για τις καθημερινές ανάγκες. Άλλωστε το βάθος τους ήταν μικρό και δεν υπερέβαινε συνήθως τα 20 με 30 μέτρα.

Στον κατάλογο των παλαιών πηγαδιών της Αίγινας συγκαταλέγονται τα εξής:

Το «αφεντικό ή αγαπονέρι»  στον Ασώματο, το «Βαθυφρέας»  στο Μεσαγρό, του «Γιουρούκου» στο Μεριστό, του «Ηρειώτη»  στην Κολόνα, η «΄Αργελος»  στην Περιβόλα, του «Καλαφάτη»  στο Λεόντι, του «Κουρέντη» στην Παλιαχώρα, του «Κουτρίτσα» στον Άγιο Δημήτριο, του «Βουρκάνου» στον Ασώματο, του «Μαρνά» στην Κυψέλη, του «Ποριατάδο» στην Κυψέλη, το «Πηγαδάκι» στην Καβουρόπετρα, στα γλυκά νερά του «Πίγκου» βόρεια του Κυβερνείου, του «Ροδατσάνου» στην Κυψέλη, του «Φαντάδου» στο Λιβάδι, του «Φουρτού» στην Παχιοράχη.

  Κοντά  σε αυτά που είναι πολύ παλιά όπως δείχνουν και οι ονομασίες  τους, έχουν προστεθεί αρκετά νεότερα που ανοίχτηκαν κατά  τη διάρκεια  του 20^ου αιώνα. Τις τελευταίες δεκαετίες οι μεγάλες ανάγκες νερού, οδήγησαν τους καλλιεργητές να ανοίξουν πηγάδια στα χωράφια  που  φύτευαν φιστικιές. Έτσι είναι πολύ συνηθισμένη η εικόνα μεγάλων ή μικρών πηγαδιών  να δεσπόζει στο κέντρο ενός μεγάλου κτήματος με φιστικιές.

  

Τις  τελευταίες  δεκαετίες η αυξημένη κατανάλωση νερού, λόγω των πολλών εξοχικών κατοικιών με τη δημιουργία μεγάλων ή μικρών κήπων, η ύπαρξη πισίνων αλλά  και η αύξηση  του πληθυσμού του νησιού και της επιχειρηματικής δραστηριότητας, οδήγησε το Δήμο, τις κοινότητες και κάποιους ιδιώτες στη διάνοιξη γεωτρήσεων  που μπορεί να επέφεραν κάποιο αποτέλεσμα, ωστόσο στράγγισαν τα πηγάδια από  το δικό  τους νερό. Αποτέλεσμα αυτής της εξέλιξης ήταν πολλά παραδοσιακά και νεότερα  πηγάδια  να στερέψουν.

   Δυστυχώς πολλοί ιδιοκτήτες μετέτρεψαν αυτά τα πηγάδια  σε  βόθρους. Αποτέλεσμα αυτής της απερισκεψίας ήταν  η μόλυνση  του υδροφόρου ορίζοντα.

 Σήμερα  δεν δίνονται άδειες  για τη διάνοιξη νέων πηγαδιών γιατί η Αίγινα θεωρείται κορεσμένη από πηγάδια.

   Πολλά από τα εναπομείναντα πηγάδια είναι κλειστά, κάποια  διακοσμούν τους κήπους των σπιτιών, ενώ λιγοστά έχουν νερό.

  Με  τα πηγάδια  συνδεόταν άμεσα  το παραδοσιακό επάγγελμα  των πηγαδάδων  και  των  παραδοσιακών νερουλάδων  που μετέφεραν νερό με κάρα και ζώα  για την ύδρευση σπιτιών και αγρών. Σήμερα και τα δύο επαγγέλματα έχουν εκλείψει"

   Οι  εργασίες  των μαθητών βρίσκονται στη Δημόσια Βιβλιοθήκη  της Αίγινας. Περισσότερα στοιχεία μπορεί κάποιος να αντλήσει από  τα βιβλία  της Γ.Κουλικούρδη: "ΑΙΓΙΝΑ 1"  και  του κ.Κ. Σταμάτη: "ΑΙΓΙΝΑ 1"

Στις φωτογραφίες εικονίζεται ο παπάς και δάσκαλος της Κυψέλης αρχιμ. Ιωάννης Ηλιόπουλος  στο πηγάδι όπου μελετούσε κοντά στο σπίτι του και στην περιοχή "πηγαδάκι" στην Καβουρόπετρα.