Το λυχνάρι και οι δέκα Παρθένες

 Η παραβολή των Δέκα Παρθένων δεσπόζει στον συναξαριστή της Μεγάλης Τρίτης. Δέκα κοπέλες περιμένουν υπομονετικά τον Νυμφίο με τα λυχνάρια τους αναμμένα. Όμως Εκείνος αργεί και εκείνες αποκαμωμένες κοιμούνται. Όταν μέσα στη  "νύχτα" ακούγεται  η είδηση ότι ο Νυμφίος έρχεται οι πέντε από αυτές προετοιμασμένες καλά και έχοντας παραπάνω λάδι μαζί τους, τροφοδοτούν τα λυχνάρια τους, ενώ οι άλλες πέντε τρέχουν αριστερά και δεξιά για να προμηθευτούν λάδι. Τελικά οι τελευταίες μένουν έξω από το γάμο.

 Γεμάτη έντονους συμβολισμούς η παραβολή προτρέπει τους χριστιανούς ακόμα και αυτή την τελευταία στιγμή πριν το Πάσχα, να ετοιμαστούν κατάλληλα ώστε να μην μείνουν έξω από τον "νυμφώνα". Το λυχνάρι με το οποίο πρέπει να βγούμε για να προϋπαντήσουμε τον Νυμφίο, δεν μπορεί να ανάψει παρά μόνο αν είναι γεμάτο λάδι. Το λάδι συμβολίζει τη φιλανθρωπία. Χωρίς λάδι δεν ανάβει αυτή η φλόγα , αυτή η θέρμη, αυτό το φως που απαιτεί ο Νυμφίος από εκείνους που θα αναγνωρίσει ως δικούς Του. Και το λάδι αυτό πρέπει εμείς οι ίδιοι να το αγοράσουμε, με το δικό μας κόπο και όχι να είναι δανεικό όπως απαιτούσαν οι τελευταίες πέντε κοπέλες από τις προνοητικές. Τελικά η αγάπη δεν δανείζεται. Καθένας με τα δικά του έξοδα  και με το προσωπικό του ρίσκο αγαπά ή δεν αγαπά.

  (Η τελευταία παράγραφος προέρχεται από το βιβλίο: "Πασχαλινή κατάνυξη" του Lev Gillet)

 

Μεγάλη Δευτέρα: Τιμωρός Θεός ή Νυμφίος της Εκκλησίας;

   Η Μεγάλη Δευτέρα είναι αφιερωμένη στη μνήμη του Ιωσήφ του γιού του Ιακώβ ο οποίος απέκτησε τον επιθετικό προσδιορισμό "πάγκαλος" λόγω των αρετών του, μα κυρίως της μεγάλης πίστης και αφοσίωσής  του στο πρόσωπο του Θεού. Είναι ο Ιωσήφ που τα αδέλφια του τον πούλησαν σε εμπόρους φοβούμενοι ότι ο πατέρας Ιακώβ λόγω της μεγάλης αγάπης προς το πρόσωπό του θα του έδινε όλη την περιουσία. Ο Ιωσήφ καταλήγει δούλος στα σκλαβοπάζαρα της Αιγύπτου. Χάρη στις ικανότητες του αλλά και την χάρη του Θεού, τον οποίο ποτέ δεν εγκατέλειψε, έφθασε στο αξίωμα του αντιβασιλέα της Αιγύπτου. Εκεί τον συναντούν οι επαίτες αδελφοί του παρακαλώντας να αγοράσουν λίγο σιτάρι λόγω της πείνας που είχε πέσει στον τότε κόσμο.

   Παράλληλα στην Εκκλησία ακούγεται ανάμεσα στις άλλες παραβολές και το περιστατικό που αφορά την "ξηρανθείσα συκή". Ο Χριστός θέλησε να χορτάσει την πείνα του και αναζήτησε ένα σύκο σε ένα κοντινό δέντρο. Η συκιά όμως ήταν άκαρπη και την επιτίμησε. Εκείνη ξεράθηκε. Το περιστατικό αυτό μας θυμίζει η Εκκλησία θέλοντας να μας προτρέψει να μην μείνουμε χωρίς καλά έργα ακόμα και τώρα  παραμονές του Πάθους του Κυρίου.

  Όμως εδώ γεννιέται ένα άλλο ερώτημα. Τελικά ο Χριστός τιμωρεί; Ο Χριστός επιβάλλει  τη δύναμη του ως Θεός - δημιουργός και Παντοκράτορας στη φύση. Δίνει εντολή στη φουρτουνιασμένη θάλασσα της Τιβεριάδας να ηρεμήσει, γκρεμίζει τους πάγκους των εμπόρων μέσα στο Ναό, αλλά δεν τιμωρεί κανέναν από αυτούς και τώρα έρχεται να επιτιμήσει ένα δέντρο.

  Ο Χριστός δεν τιμωρεί κανέναν άνθρωπο. Αντιθέτως έρχεται να συγχωρήσει και να σώσει τον άνθρωπο. Ένας Θεός τιμωρός μας είναι εντελώς περιττός. Άλλωστε έχουμε τόσους τιμωρούς συνανθρώπους μας γύρω μας. Οι παιδαριώδεις αντιλήψεις που έχουν αναπτυχθεί εδώ και αιώνες γύρω από έναν Θεό που κρατά "τεφτέρι" και συνεχώς τιμωρεί το πλάσμα Του, για έναν τρομοκράτη Θεό και σαδιστή Πατέρα  είναι όχι μόνο ανακριβείς και γελοίες αλλά και επικίνδυνες. Ο Θεός είναι ο πατέρας της παραβολής του Ασώτου. Ο Νυμφίος που κινείται αγαπητικά προς τον άνθρωπο σε σημείο αυτοθυσίας και αυτοπροσφοράς. 

 

Μεγάλη Εβδομάδα. Πρόκληση και πρόσκληση μαζί.

    Γιατί αυτή την εβδομάδα οι Έλληνες την είπαμε "Μεγάλη"; Ποιό μέτρο μετράει τη "μεγαλοσύνη" της, με ποιό κριτήριο της δώσαμε μέγεθος ξεχωριστό από κάθε άλλο συμβατικό διάστημα χρόνου;

   Οι Έλληνες πάντα μετρούσαν την ποιότητα της ζωής με τη χαρά της Γιορτής - τη μεγαλοσύνη των αποκαλύψεων  αυτής της εβδομάδας με βεβαιότητα εμπειρικών ψηλαφήσεων - τότε αποδείχνονταν και άρχοντες πολιτισμού, ακόμα και σε αιώνες σκλαβιάς και βασανισμού. Τότε ακόμα και οι αγράμματοι και απλοϊκοί έχτιζαν και ζωγράφιζαν εκκλησιές, που σήμερα πρέπει να διαθέτεις πτυχία και διδακτορικά για να αξιολογήσεις σωστά την τέχνη τους. Μέσα στην απαιδευσιά και τη φτώχεια λειτουργούσε ένας πολιτισμός ποιοτικών απαιτήσεων, ιλιγγιωδών για τα σημερινά μας μέτρα και σε σύγκριση με τις σημερινές μας προτεραιότητες.

  Ονόμαζαν Μεγάλη αυτή την εβδομάδα οι Έλληνες, με μέτρο μεγαλείου τις αποκαλύψεις ζωής, που η σημαντική των ημερών στην ποίηση και στη δραματουργία διασώζει. Ψηλαφητές εμπειρίες ενός πάθους ερωτικού, που φτάνει στην έσχατη σταυρική αυταπάρνηση και αυτοπροσφορά, για να αποκαλύψει ότι η υπόσταση ενός ανθρώπου, η πραγματική του ύπαρξη δεν ταυτίζεται μ ετη θνητή βιολογική του φύση, αλλά αντλείται από την ελευθερία της αγαπητικής σχέσης.

   Μια ακόμα Μεγάλη Εβδομάδα μας προκαλεί να αναμετρηθούμε με τη μεγαλοσύνη της. Τη μεγαλοσύνη του Νυμφίου που κινείται αγαπητικά με διάθεση θυσίας και αυτοπροσφοράς προς τον πεσμένο άνθρωπο.

Από το βιβλίο "Εορτολογικά παλινωδούμενα" του Χρήστου Γιανναρά.

"Το αμάρτημα...." των θεατών.

    Ναι ήταν αμάρτημα.Ήταν αμαρτία που χαρίσαμε 12 ευρώ το Σάββατο το βράδυ για την παράσταση  στο Δημοτικό θέατρο Αίγινας.

   Κάποιοι νομίζουν ότι απευθύνονται  σε αδαείς. Ότι οι άνθρωποι της επαρχίας - αν είναι δυνατόν όταν μιλάμε για την Αίγινα - δεν ξέρουν ή δεν βλέπουν ή δεν έχουν δει θέατρο και μπορούν να τους πλασσάρουν την  παραξενιά του κάθε σκηνοθέτη επώνυμου, ανώνυμου, διάσημου, ποιοτικού ή εμπορικού.

   Και είναι αμαρτία όταν χάνεται ο λόγος και ιδιαίτερα όπως αυτός ο μέγας ποιητικός λόγος  του Γ. Βιζυηνού, όταν ακυρώνεται η θεατρική πράξη, όταν ισοπεδώνεται κάθε υποψία μυσταγωγίας.

  Και ασφαλώς είναι αμαρτία όταν δεν σέβεσαι τους θεατές  που φάνηκαν πολύ ανεκτικοί, συγκαταβατικοί και ευγενικοί.

   Κρίμα!

  (ο φίλος του blog Γ.Π. μας έστειλε το παραπάνω σχόλιο το οποίο δημοσιεύουμε)

Μετά Βαΐων και κλάδων.

  Μετά βαΐων και κλάδων υποδέχονται οι κάτοικοι της Ιερουσαλήμ  το Χριστό. Η θριαμβευτική είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα νοηματίζει  τη σημερινή μέρα. Κυριακή των Βαΐων λοιπόν και βρισκόμαστε πλέον στα πρόθυρα της Μεγάλης Εβδομάδος.

   Ο Ιησούς προχωρά προς το πάθος ενώ αυτοί που ζητωκραυγάζουν  τα "Ωσαννά"  τον εγκαταλείπουν σε λίγο  και στρέφονται εναντίον του. Είναι οι ίδοι που σε λίγες μέρες  γεμάτοι θυμό θα φωνάζουν το "Σταυρωθήτω"

   Ο Ιησούς προχωρά πέρα από το πανηγύρι, στο πάθος, στη Σταύρωση και την Ανάσταση. Αυτός είναι ο τελικός σκοπός.

 Τότε, ερχόμενος ο Ιησούς από τη Βηθανία στα Ιεροσόλυμα, έστειλε δύο από τους Μαθητές του και του έφεραν ένα γαϊδουράκι. Και κάθισε πάνω του για να μπει στην πόλη.

Ο δε λαός, ακούγοντας ότι ο Ιησούς έρχεται, πήραν αμέσως στα χέρια τους βάγια από φοίνικες και βγήκαν να τον υποδεχτούν. Και άλλοι μεν με τα ρούχα τους, άλλοι δε κόβοντας κλαδιά από τα δέντρα, έστρωναν το δρόμο απ’ όπου ο Ιησούς θα περνούσε. Και όλοι μαζί, ακόμα και τα μικρά παιδιά, φώναζαν: «Ωσαννά· ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου, ο βασιλεύς του Ισραήλ».

Ο Χριστός εισέρχεται στα Ιεροσόλυμα «επί πώλον όνου». Πορεύεται και οι Ισραηλίτες τον υποδέχονται με τιμές ως Βασιλιά. Εκείνος δεν δίνει ιδιαίτερη σημασία στις τιμές, δεν περιορίζεται στο πανηγύρι, στην πρόσκαιρη δόξα, αλλά προχωρεί στο σταυρό και την Ανάσταση.

Η είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα είναι τελικά η είσοδος του μαρτυρίου στην επίγεια ζωή του Κυρίου. Σε λίγες ημέρες θα μαρτυρήσει και θα θανατωθεί στο σταυρό, για να θανατώσει το θάνατο και να χαρίσει τη ζωή.

Ο Λάζαρος, τα κάλαντα και ο ....κολιός.

   Άκουσα για πρώτη φορά τα κάλαντα του Λαζάρου μέσα στο καράβι που με έφερνε στην Αίγινα ένα Σάββατο του Λαζάρου κάπου στα μέσα της δεκαετίας του ’70.

  Παρόλο που έβγαινα από μικρός για τα κάλαντα στις γειτονιές του Πειραιά, ποτέ δεν είχα ακούσει αυτά τα κάλαντα  τα οποία μου προκάλεσαν τεράστια εντύπωση όταν δύο καλαντιστές μεγάλης ηλικίας άρχισαν να τα τραγουδούν μπροστά  στο μπαρ  του πλοίου. Τα σχολεία  που λειτουργούσαν τότε και Σάββατο μόλις είχαν κλείσει για τις διακοπές του Πάσχα κι εμείς όπου φύγει – φύγει για την Αίγινα.

   Μεσημέρι λοιπόν Σαββάτου του Λαζάρου μέσα  στο μεσημεριανό δρομολόγιο  του «Αφαία» από Πειραιά για Αίγινα, που τότε έφευγε καθημερινά  στις 13.40 μ. μ.  Πίσω μας  ερχόταν το «Καμέλια» που έφευγε στις 14.00 μ. μ.  για μέρη μακρινά  για τα παιδικά μου μάτια τότε, όπως τα Μέθανα, τον Πόρο, την Ύδρα, την Ερμιόνη, τις Σπέτσες.

   Λίγο λεπτά μετά  την αναχώρηση και αφού είχαμε  βγει για τα καλά από το λιμάνι, άκουγα για πρώτη φορά τα πάθη του Λαζάρου τα οποία μετά από λίγο συμπληρώνονταν και με τους στίχους για την Κυριακή των Βαΐων  όπου μπορεί να  «τρώμε ψάρι και κολιό αλλά την άλλη Κυριακή θα φάμε το ψητό το αρνί».

    Δε  θυμάμαι βέβαια  αν εκείνοι οι επιβαίνοντες  του πλοίου καλαντιστές είχαν τηρήσει επακριβώς το στίχο  ή είχαν προσθέσει  τις δικές τους παραλλαγές, ωστόσο ψάχνοντας στα βιβλία που αφορούν την Αίγινα ανακάλυψα  την εκδοχή που παραθέτει  στο βιβλίο  του ο κ. Ιωάννης Μάντζαρης. Σύμφωνα λοιπόν με το συγγραφέα  τα κάλαντα του Λαζάρου στην Αίγινα έχουν ως εξής:

« Σήμερον έρχεται ο Χριστός, ο επουράνιος Θεός.

 Εν τη πόλει Βηθανία, Μάρθα κλαίει και Μαρία:

Αν θα  ήσουν εδώ Χριστέ  μου, δεν θα πέθαινε ο αδελφός μου.

Άδη Τάρταρε και Χάρο, Λάζαρε θε να σε πάρω.

Σήκω Λάζαρε απ’ τον Άδη, για να φας ψωμί και λάδι.

Λάζαρος απολυτρωμένος και με το κερί ζωσμένος.

Λάζαρε μου, Λάζαρε μου, φίλε και αγαπητέ μου,

πες μας Λάζαρε τι είδες, εις τον Άδη που επήγες.

Δώστε μου λίγο νεράκι να ξεπλύνω το φαρμάκι,

της καρδιάς μου, των χειλέων και μη μη ρωτάτε πλέον.

 Είδα  φόβους, είδα  τρόμους, είδα βάσανα  και πόνους»

 Ο κ. Μάντζαρης προσθέτει επίσης ότι τα κάλαντα στην παλιά Αίγινα τα έψαλλαν τα κορικάτσα (μικρά κορίτσια) που γύριζαν από πόρτα σε πόρτα κρατώντας μικρά καλάθια στολισμένα με λουλούδια κάθε λογής και κόκκινες κορδέλες. Οι νοικοκυρές τα φίλευαν με αυγά που ήταν τότε πολύτιμα για τη διατροφή των παιδιών και τα κορικάτσα θέλοντας να ευχαριστήσουν τις νοικοκυρές υπενθύμιζαν πως:

«Η κουφή Βδομάδα μπαίνει, του Λαζάρου κατεβαίνει,

 έρχεται και η γουρλομάτα με τα γουρλωμένα μάτια».

    Τέλος σε πολλά σπίτια οι νοικοκυρές ζύμωναν τα λαζαράκια, μικρά ψωμιά με μορφή ανθρώπινη στα οποία έβαζαν σταφίδες και αμύγδαλα για μάτια και στόμα. Επίσης δεν λούζονταν το Σάββατο του Λαζάρου γιατί πίστευαν πως θα τρέμει το κεφάλι τους όλο το χρόνο.

Σε πολλά μέρη της πατρίδας μας τα κορίτσια  που λένε τα κάλαντα αυτήν την ημέρα τα αποκαλούν: "Λαζαρίνες".
   Το έθιμο τηρείται αναλοίωτο σε πολλά μέρη της πατρίδας μας. Φέτος αναβίωσε στην παραλία της Πέρδικας από μαθητές του Δημοτικού Σχολείου και του Νηπιαγωγείου του χωριού. 

Οι δύο τάφοι του Αγίου Λαζάρου

  Όσοι έχουν επισκεφθεί την Κύπρο και ιδιαίτερα την πόλη της Λάρνακας (αρχαίο Κίτιο) θα έχουν θαυμάσει τον περικαλλή ναό του Αγίου Λαζάρου, ο οποίος είναι χτισμένος πάνω σε αρχαία ερείπια άλλου ναού. Στο υπόγειό του διατηρείται ένας ολόκληρος αρχαιολογικός χώρος στον οποίο συμπεριλαμβάνεται και ο δεύτερος τάφος του Αγίου Λαζάρου. Ο Λάζαρος κατέφυγε στην Κύπρο μετά την Ανάσταση του Χριστού. Ο ίδιος ήταν ζωντανή απόδειξη της Θεότητας του Χριστού και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι τον κυνηγούσαν με σκοπό να τον εξοντώσουν. Έτσι ο Λάζαρος κατέφυγε στην Κύπρο όπου μετά από χρόνια και κατά τη διάρκεια  της Α΄Αποστολικής του περιοδείας τον συνάντησε ο Απόστολος Παύλος και τον όρισε υπεύθυνο για τη ζωή και τη διδαχή των πρώτων χριστιανών της Κύπρου. Ο Λάζαρος ορίστηκε ως επίσκοπος Κιτίου.

  Ωστόσο στην Παλαιστίνη σήμερα θα συναντήσουμε και τον πρώτο τάφο του Λάζαρου απ' όπου τον ανέστησε ο Χριστός.