Οι Αιγινήτες στον αγώνα του 1821

     Από  τα πρώτα βήματα του, ο επισκέπτης της Αίγινας θα αντικρίσει  τα  σημάδια από τη συμμετοχή των Αιγινητών στα γεγονότα της Επανάστασης του 1821. Μια  σειρά από κτίρια, τα λεγόμενα Καποδιστριακά, όπως το Κυβερνείο, το Εϋνάρδειο, το Ορφανοτροφείο [Φυλακές], μαζί με τον Πύργο του Μαρκέλλου και τη Μεγάλη Εκκλησία [Μητρόπολη], πιστοποιούν το ρόλο που διεδραμάτισε η Αίγινα  πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την Επανάσταση. Ενώ αρχοντικά σπίτια , όπως του Κανάρη, του Σ. Τρικούπη, του Μαυροκορδάτου αποδεικνύουν περίτρανα  τη συμβολή  του νησιού  στην ανοικοδόμηση  και οργάνωση  του   ελεύθερου Ελληνικού κράτους.

    Την συμμετοχή  της Αίγινας  στο θέατρο των επιχειρήσεων εξασφάλισε η προνομιακή γεωγραφική θέση  της  στο κέντρο του  Σαρωνικού κόλπου. Μια  θέση  που την κρατούσε  σε απόσταση ασφαλείας από  τις αντικρινές ακτές όπου διεξάγονταν οι πολεμικές επιχειρήσεις , αλλά  και την καθιστούσε  βάση ανεφοδιασμού  και μεταφορών.

     Μετά από αιώνες αλλεπάλληλων  κατακτήσεων  ο 19^ος αιώνας  βρίσκει την Αίγινα  να μετρά τις πληγές της από τις πειρατικές επιδρομές  και τους κατοίκους της να κατοικούν φοβισμένοι στο λόφο της Παλιάς Χώρας. Στις αρχές του 19^ου αι. μ.Χ. οι κάτοικοι του νησιού   αρχίζουν δειλά – δειλά  να εγκαταλείπουν την  Παλαιά Χώρα και να  εγκαθίστανται γύρω από το λιμάνι.  Άρχισαν να κτίζονται τα πρώτα σπίτια  και  τα πρώτα μαγαζιά. Το 1806 τελειώνει η Μητρόπολη. 

Το 1820 η νέα πόλη είναι οργανωμένη. Γύρω στα 1824 αναφέρονται ότι υπάρχουν 120 σπίτια, ενώ η Τουρκική παρουσία είναι  ελάχιστη. Τα Αιγινήτικα πλοία που οργώνουν το Αιγαίο  αλλά και η μεγάλη επικοινωνία με τις  απέναντι ακτές της Αττικής και της Πελοποννήσου  βοηθούν στο να μεταδοθούν πολύ σύντομα οι ιδέες της Φιλικής Εταιρείας. Πολλοί Αιγινήτες μυούνται στα μυστικά της Εταιρείας με πρώτους  τον Αναστάσιο Μούρτζη, το  Μιχαήλ Οικονόμου Μούρτζη και τον  οπλαρχηγό Κυριάκο Μούρτζη. Σύμφωνα με την παράδοση στην παλιά εκκλησία των Ταξιαρχών στην Παχειά Ράχη ορκίζονται οι φιλικοί  και εκεί υψώνεται η σημαία της τοπικής επανάστασης. Ο  ηγούμενος της Παναγίας Χρυσολεόντισσας, Κύριλλος Λαμπαδάριος, βρίσκεται ανάμεσα στους Φιλικούς και ευλογεί τη σημαία της Επανάστασης στην πόλη. Στις  18 Απριλίου η Αίγινα αναφέρεται ανάμεσα στις επαναστατημένες περιοχές. Πολύ σύντομα,  στρατιωτικά σώματα από την Παχειά Ράχη και την Πέρδικα συμμετέχουν στις  μάχες  των πρώτων χρόνων. Πολιτικοί και στρατιωτικοί αρχηγοί της Αίγινας ήταν ο Σπύρος Μάρκελλος και ο Γεώργιος Λογιωτατίδης που πολέμησαν στα  Δερβενάκια. Οπλαρχηγοί επικεφαλής του στρατού  της Αίγινας ήταν ο Γεώργιος Τσελεπής [με το βαθμό του χιλίαρχου] και ο Κυριάκος Μούρτζης  [υποχιλίαρχος]. Και  οι δύο έπεσαν στη μάχη στον Ανάλατο [24 Απριλίου 1827].

    Από  το  πρώτο έτος  των πολεμικών επιχειρήσεων  85 Αιγινήτες συμμετέχουν στην πολιορκία της Ακροκορίνθου τον Απρίλιο και το Μάιο του 1821, μαζί με Αγκιστριώτες αγωνιστές στο πλευρό του Παπαφλέσσα. Στην  Α΄ πολιορκία  της Ακρόπολης των Αθηνών τον Απρίλιο του 1821 συμμετέχουν 50 Αιγινήτες. Αμείωτη είναι  και η  συμβολή  Αιγινητών στις επιχειρήσεις στα  Δερβένια τα έτη 1821- 22 και  1825 –27, καθώς και στις μάχες της Αγίας Μαρίνας και της Στυλίδας  πολεμώντας κάτω από τις διαταγές του Δ. Υψηλάντη.  Στα  Δερβενάκια εναντίον του Δράμαλη πασά πολεμούν 85 Αιγινήτες. Στα δύσκολα χρόνια που ακολουθούν,   1824 -  1825, αγωνιστές από την Αίγινα συμμετέχουν σε εχθροπραξίες στο Μαραθώνα, στην Αθήνα  και στην εκστρατεία στην  Ύδρα με δύναμη 57 ανδρών. Κατά  των Αιγυπτίων του Ιμπραήμ πασά πολεμούν 22 Αιγινήτες. Στα τελευταία χρόνια της Επανάστασης  συναντούμε Αιγινήτες να πολεμούν στη Β΄ πολιορκία της Ακρόπολης των  Αθηνών  τα έτη 1826 –27, στο Χαϊδάρι το 1826 με 59 άνδρες, στην Αττική, στη Καστέλα, στο Φάληρο.

    Σύμφωνα με την ιστορικό Γ. Κουλικούρδη   η αριθμητική συμμετοχή των Αιγινητών αγγίζει τους 361  πολεμιστές εκ των οποίων αρκετοί κατείχαν και  στρατιωτικούς βαθμούς. Ανάμεσα  τους υπήρξαν 23 Μπουλουξήδες, 4 Σημαιοφόροι, 5 Αξιωματικοί, 2 υπαξιωματικοί, 16 υπαξιωματικοί β΄ τάξης. Τέλος  από τους 361 αγωνιστές  η Αίγινα θρήνησε 17 νεκρούς , ενώ υπήρξαν και 13 τραυματίες.

    Στους  ναυτικούς αγώνες η Αίγινα  με  την έναρξη  της  Επανάστασης  πρόσφερε  τα πλοία της που σύμφωνα με τον ιστορικό Α. Λιγνό ανέρχονταν σε  εξήντα οκτώ.

   Αξιοσημείωτο είναι επίσης το γεγονός ότι κατά την διάρκεια  της Επανάστασης  η Αίγινα  συγκέντρωσε μεγάλο αριθμό άμαχου πληθυσμού και προσφύγων  από νησιά που είχαν καταστρέψει οι Τούρκοι. Παράλληλα   από την εγκατάσταση στο νησί της  Αντικυβερνητικής Επιτροπής άρχισαν  να έρχονται πλούσιες οικογένειες, στρατιωτικές και πνευματικές προσωπικότητες από όλη την Ελλάδα.  Την εποχή που η Αίγινα είναι πρωτεύουσα του Ελληνικού κράτους,  ο πληθυσμός της αγγίζει τις 100.000  κατοίκους, ανάμεσα   στους οποίους  και η δυναμική  κοινότητα των Ψαριανών.

    Ο  Ι. Καποδίστριας  θέτει   εδώ τις βάσεις  της οργάνωσης του Ελληνικού Κράτους. Ιδρύει Ορφανοτροφείο  για τα 600 ορφανά  του πολέμου,  Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Τεχνικές Σχολές, Σχολή Ευελπίδων, Ωδείο, Αλληλοδιδακτικό Σχολείο, η πρώτη Εθνική Βιβλιοθήκη, Εθνικό Τυπογραφείο, Ωρυκτολογικό Μουσείο. Με την μεταφορά  της  έδρας της Κυβέρνησης  στο Ναύπλιο, η Αίγινα  παραμένει για μεγάλο διάστημα  τόπος κατοικίας  πολλών πνευματικών  προσωπικοτήτων.  Ανάμεσα τους    ο Σ. Τρικούπης  και ο Γεώργιος Φίνλεϋ  που έγραψαν  ο καθένας την «Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης».

    Στις δεκαετίες που ακολουθούν  η Αίγινα μπαίνει σε τροχιά παρακμής, παρασύροντας  στη λήθη και τη λησμονιά  τα  μνημεία  και τα κτίρια μιας ένδοξης  περιόδου   που σήμερα αναμένουν καρτερικά  το ενδιαφέρον  και τη φροντίδα  μας  που θα τα αναδείξουν  σε  χώρους ιστορικού ενδιαφέροντος  για τους  κατοίκους και  τους  επισκέπτες της Αίγινας 

Η ιστορία της "χαλασμένης" Εκκλησίας της Κυψέλης

Η ιστορία του Ναού Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στην Κυψέλη της Αίγινας.

Οι απαρχές της  ιστορίας της ανοικοδόμησης του Ιερού Ναού της Ευαγγελίστριας στην Κυψέλη αναζητούνται στα μέσα του 19^ου αιώνα. Οι πρώτοι κάτοικοι του χωριού που ονομαζόταν τότε «Μαρνάς», αποφάσισαν να φτιάξουν ναό όχι στη σημερινή θέση της πλατείας της Κυψέλης, αλλά  στην περιοχή που σήμερα βρίσκονται τα συνεργεία αυτοκινήτων στου «Μπρίκια», στη λεωφόρο της Κυψέλης. Η Εκκλησία άρχισε να κτίζεται το διάστημα 1840 - 45. Το νέο τους ναό τον αφιέρωσαν στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Όμως δεν πρόλαβαν να τον εγκαινιάσουν γιατί μέσα σε μια νύχτα, ολόκληρη η σκεπή του ναού γκρεμίστηκε. Κανείς τότε δεν μίλησε για κακή κατασκευή, αλλά οι παλαιοί χωρικοί απέδωσαν το γκρέμισμα του ναού ως «σημάδι»  ότι η Παναγία  δεν ήθελε  την Εκκλησία της σε αυτή τη θέση. Για πολύ καιρό παρέμειναν εκεί  τα χαλάσματα του οικοδομήματος, χωρίς κανείς να τολμήσει να πει πως πρέπει να ξαναρχίσει η ανοικοδόμηση του ναού. Με  τον καιρό   και λόγω  της ύπαρξης της «χαλασμένης εκκλησιάς» εκεί, σε όλη την Αίγινα επικράτησε η τοπωνυμία «Στη Χαλασμένη Εκκλησία».

 Τελικά  για έναν αιώνα επικράτησε η περιοχή , το χωριό να ονομάζεται «Χαλασμένη», μέχρι που ο πρόεδρος του Δ. Λορέντζος [Μητσάκης] εισηγήθηκε την μετονομασία του χωριού σε «Κυψέλη», γύρω στα 1949. Εν τω μεταξύ ο ναός παρέμενε για  δεκαετίες μισογκρεμισμένος. Οι κάτοικοι του χωριού αναζητούσαν νέα τοποθεσία  για την ανοικοδόμηση  της εκκλησιάς τους. Η επιλογή έγινε στον χώρο που βρίσκεται σήμερα ο ενοριακός ναός, στη σημερινή πλατεία που τότε ήταν χωράφι ιδιοκτησίας της οικογένειας Πιτσιλού. Η ανοικοδόμηση του ναού πρέπει να έγινε μετά  το 1858, διότι δεν αναφέρεται στον κατάλογο των Ενοριών της Αίγινας που έγινε από την Κυβέρνηση του βασιλέα Όθωνα. Ο νέος μικρός ναός που είχε ξύλινη οροφή κάηκε το 1875 από αβλεψία του ιερέα Βασίλειου Λυκούρη. Ο τελευταίος παρ’ ότι η φωτιά οφειλόταν σε ατύχημα, θεώρησε τον εαυτό του υπαίτιο και αφιέρωσε  το υπόλοιπο της ζωής του στην ανέγερση του μεγάλου σημερινού ναού. 

Ο π. Βασίλειος Λυκούρης κατέβαλε υπεράνθρωπες προσπάθειες για να συγκεντρώσει τα χρήματα. Μεγάλα ποσά για το κτίσιμο του ναού, κατέβαλαν οι σφουγγαράδες και βουτηχτάδες του χωριού, ενώ δωρεάν πέτρα και πουριά προσφέρθηκαν από τα πολλά νταμάρια που λειτουργούσαν τότε στην περιοχή. Η ανοικοδόμηση του ναού ολοκληρώθηκε το 1880  και από τότε λειτουργείται αδιάκοπα, ενώ  αναγνωρίστηκε επίσημα και ως ενοριακός ναός. Χαρακτηριστικό επίσης είναι το στοιχείο ότι στο ναό αυτό υπηρέτησαν από τότε μέχρι σήμερα Κυψελιώτες ιερείς. Ο ναός αρχιτεκτονικά ανήκει στο ρυθμό του σταυροειδούς  μετά τρούλου. Διέθετε ένα παλιό καμπαναριό πάνω από κεντρική του είσοδο, στο οποίο κατά πάσα πιθανότητα είχαν τοποθετηθεί καμπάνες από εκκλησάκι της Παλαιάς Χώρας. Στη δεκαετία του 1970 το εκκλησιαστικό συμβούλιο αποφάσισε το γκρέμισμα του μικρού καμπαναριού. Επίσης ο ναός από την αρχή εφοδιάστηκε με ρολόι το οποίο σήμαινε την ώρα  και ρύθμιζε  τη ζωή  των χωρικών. Λίγο πριν το 1980 και όταν εφημέριος του ναού ήταν ο αρχιμ. Νεκτάριος Πανταζής, το εκκλησιαστικό συμβούλιο αποφάσισε να  μεγαλώσει το ναό προς τη νότια πλευρά του ώστε να επαρκεί ο εσωτερικός του χώρος κατά τις μεγάλες εορτές του χρόνου.

Τα σχέδια εκπονήθηκαν, αλλά   ποτέ  το έργο δεν ξεκίνησε. Λυσσαλέες  αντιδράσεις μερίδας κατοίκων του χωριού που υποστήριζαν ότι θα αλλάξει η αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του ναού αλλά και της πλατείας οδήγησαν στην ματαίωση  του έργου. Διχογνωμίες, αντιπαλότητες, επεισόδια, αντιμαχόμενες συγκρούσεις, μικροκομματικές  ανόητες διαφορές πίκραναν  τον εφημέριο π. Νεκτάριο  και δίχασαν  την ενορία.. Τα  χρήματα που είχαν συγκεντρωθεί χρησιμοποιήθηκαν για την  αγιογράφηση  του ναού. Εν τω μεταξύ κάποιοι μεθόδευσαν  τις ενέργειές τους ώστε ο ναός και η γύρω από αυτόν πλατεία, να χαρακτηριστεί με απόφαση του  Υπουργείου Πολιτισμού, «Διατηρητέο Μνημείο» [Φ.Ε.Κ. 574/26.6.1980]. Απόφαση που φέρει την υπογραφή του τότε υπουργού πολιτισμού Α. Ανδριανόπουλου, αλλά που δυσχεραίνει κάθε προσπάθεια συντήρησης του κτιρίου το οποίο χρειάζεται επιτακτικά κάποιες επεμβάσεις.

   Ωστόσο ο ναός της Ευαγγελίστριας στην Κυψέλη,  χάρη στην αγάπη   των σημερινών Κυψελιωτών και στις άοκνες προσπάθειες  του εφημέριου της π. Νεκταρίου Κουκούλη  και του εκκλησιαστικού συμβουλίου δεν παύει να είναι ένα αρχιτεκτονικό στολίδι, ένας όμορφος συμμετρικός ναός με νησιώτικες πινελιές και  μεγάλες δόσεις Αιγινήτικης πέτρας. Δεν παύει να δεσπόζει με τον ασημί του τρούλο και το πέτρινο καμπαναριό πάνω από τις παλιές αγροικίες και τα νεώτερα κτίσματα του χωριού. Να είναι το κέντρο της λατρευτικής, πνευματικής και κοινωνικής ζωής του χωριού, που συγκεντρώνει  τους ανθρώπους του τόπου στα πανηγύρια στις μεγάλες εθνικές και θρησκευτικές γιορτές, στις ευχάριστες και δυσάρεστες στιγμές τους. Να  αποτελεί έτσι  μια πραγματικά πνευματική ζεστή Κυψέλη,   να  ρυθμίζει την εργασία αλλά και να συντροφεύει τον ύπνο των Κυψελιωτών με το γλυκό ήχο του ρολογιού του.

 

Μια γιορτή ... πολλά μηνύματα

  2016. Και οι νεοέλληνες καλούνται να  θυμηθούν  τα πατρογονικά  βλέμματα  στα κάδρα των ηρώων. Τα πρόσωπα,  τις μορφές, τις πράξεις  εκείνων των μεγάλων  που είχαν τα κότσια τότε να πουν τα μεγάλα ΟΧΙ. Γιατί μόνο με τα ΟΧΙ  γράφεται η ιστορία, ελευθερώνονται οι λαοί, ανδρώνονται οι γενιές των ηρώων, αποκτάται η εθνική υπερηφάνεια και αξιοπρέπεια.

  Σήμερα  στην εποχή της μεγαλύτερης  ηθικής και πνευματικής κρίσης  που βιώνει ο Ελληνισμός, καλούμεθα να αναμετρηθούμε με εκείνα  τα ανυπέρβλητα και απόλυτα μεγέθη της λεβεντιάς και της παλληκαροσύνης.

  Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με διλήμματα  υπαρξιακά, απέναντι σε αδιέξοδα και σταυροδρόμια. Διστακτικοί αν θα πρέπει να ακολουθήσουμε  τη φωνή της λογικής, της παράδοσης, της συνέχισης του πολιτισμού και των αξιών του από τη μια και  τη φωνή του ωχ-αδελφισμού, της αδιαφορίας, της αδράνειας και της απάθειας.

  2016 -  2ο Γυμνάσιο Αίγινας  στην Κυψέλη.

  Η  σχολική καθιερωμένη γιορτή έχει τελειώσει. Τα καθάρια πρόσωπα των μαθητών και μαθητριών που συμμετείχαν και παρακολούθησαν  την εορτή είναι ακόμα μπροστά μας. Οι εικόνες, οι πίνακες  της επανάστασης, τα κείμενα,  οι ήχοι,  έχουν μοναδικά  φωλιάσει  στο νου μας.

   Μια  γιορτή όχι απλά από εκείνες τις παλιές, αλλά  με λόγο και άποψη. Ένα  πλήρες χρονικό της εποχής  του ξεσηκωμού, με παρόντα όλα  τα πρόσωπα με αναφορά σε όλα  τα γεγονότα. Άψογα προετοιμασμένη, σκηνοθετημένη, παρουσιασμένη  από δύο καθηγήτριες  τις: κ. Νεκταρία Πετρίτου, φιλόλογο και την κ. Αικατερίνη Τουμπέκη , γαλλικής φιλολογίας.

   Οι μαθητές και οι μαθήτριες χόρεψαν παραδοσιακούς χορούς δίνοντας  στην εορτή έναν πανηγυρικό τόνο με πολύ κέφι και ζωντάνια μέσα από  το συρτό, τον κοφτό, το καλαματιανό, τον τσάμικο, το ζωναράδικο.

   Είναι παρήγορο να γίνονται ακόμα  τέτοιες γιορτές. Είναι ελπιδοφόρο  οι μαθητές και οι μαθήτριες να συμμετέχουν. Είναι συγκινητικό που υπάρχουν γονείς  που παρακολουθούν - αφιερώνοντας χρόνο από τη δουλειά τους - για να καμαρώσουν και να εμψυχώσουν τα παιδιά  τους.

   Τους ευχαριστούμε όλους που έδωσαν το παρόν τους όπως και τον πρόεδρο του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων που χαιρέτισε  την  γιορτή.

   Χρόνια πολλά  σε όλους.

Το πανηγύρι του Ευαγγελισμού στην Κυψέλη

  Η καμπάνα της Ευαγγελίστριας στην Κυψέλη θα συνάξει και φέτος  τους ενορίτες και  τους προσκυνητές από όλο το νησί στη χάρη της.

  Σύμφωνα με το πρόγραμμα  του εορτασμού ο πανηγυρικός εσπερινός θα σημάνει στις 19.00  το απόγευμα  της παραμονής.

  Ανήμερα  της εορτής στις 07.00 π. μ. θα αρχίσει ο όρθρος και η πανηγυρική Θεία Λειτουργία.

  Το απόγευμα  της εορτής και ώρα 18.30 μ.μ.  θα τελεστεί ο εσπερινός της αποδόσεως της εορτής μαζί με τη Β΄ στάση των χαιρετισμών προς τη Θεοτόκο.

  Θα  έχει προηγηθεί η λιτάνευση της ιεράς εικόνας στους κεντρικούς δρόμους του χωριού  στις  18.00 μ.μ. και παραδοσιακοί χοροί από τα χορευτικά συγκροτήματα  του Μορφωτικού Συλλόγου Κυψέλης.

   Τόσο στον εσπερινό  της παραμονής όσο και της αποδόσεως έχει προγραμματιστεί να χοροστατήσει ο Σεβ. Μητροπολίτης Ύδρας Σπετσών και Αιγίνης κ.κ. Εφραίμ.

   Η πανήγυρις πλαισιώνεται και από τις επετειακές εκδηλώσεις για την Εθνική εορτή της 25ης Μαρτίου με  την κατάθεση στεφάνων στο Ηρώον της πλατείας και την καθιερωμένη παρέλαση των σχολικών μονάδων της περιοχής.

"Πειραιώτες" του Διονύση Χαριτόπουλου

Δεν μας  ξάφνιασε  τούτη τη φορά. Το περιμέναμε. Περιμέναμε τη συνέχεια  του αριστουργηματικού βιβλίου "Εκ Πειραιώς". Με  τη διαφορά ότι  τώρα ο συγγραφέας μιλά για τις παρέες  του μεγάλου λιμανιού. Ωστόσο  το άρωμα,  το ύφος, η ατμόσφαιρα  σε  ταξιδεύουν και πάλι στο μύθο  του Πειραιά.

    Από  το  Saronic Magazine:
Ο Διονύσης Χαριτόπουλος, στο βιβλίο του, «Οι Πειραιώτες» γράφει μικρές ιστορίες από τη ζωή των Πειραιωτών στις δεκαετίες ’50 και ’60.
Η σκληρή ζωή του λιμανιού, οι κάθε λογής χαρακτήρες, η ζωή με το ένα πόδι στη στεριά και το άλλο στη θάλασσα, η ανοιχτή ματιά των λιμανίσιων, η μετανάστευση, οι ιδιότυποι και περιθωριακοί τύποι, το ρεμπέτικο, οι συμμορίες και η κρατική βία, περνούν από τις σελίδες του βιβλίου και καταγράφονται με σκληρό χιούμορ.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Χαριτόπουλος εμπνέεται από την παιδική του ηλικία στον Πειραιά. Το 2012, κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά του, «Εκ Πειραιώς». Γεννήθηκε το 1947 και από μικρή ηλικία έκανε διάφορες χειρωνακτικές δουλειές στο λιμάνι και γύρω μηχανουργεία. Εγκατέλειψε νωρίς δύο απόπειρες σπουδών στην Αθήνα και στο Λονδίνο και δούλεψε στη διαφήμιση μέχρι το 1990. Παρακάτω, δύο αποσπάσματα από τους «Πειραιώτες», που αναδεικνύουν τις προσωπικότητες τις περιοχής και τις άτυπες «φυλές» της.
Εδώ είναι Τρούμπα
«Δεν κελαηδάμε στους μπάτσους. Δεν νταραβεριζόμαστε με μπάτσους». Αυτά είναι τα πρώτα που μαθαίνεις αν θέλεις να ζήσεις εδώ και να μην εξαφανιστείς μια μέρα, χωρίς να μάθει κανείς πού χάθηκες, και ισχύουν για όλους, γιατί εκτός από τα κορίτσια, τους αγαπητικούς, τους μαγαζάτορες και τις αρτίστες, που κάνουν όλο το παιχνίδι, υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος που βγάζει μεροκάματο κοντά τους ή χαζολογάει μόνιμα στα σοκάκια.
Είναι κάποιες μούρες που, αν λείψουν για λίγο, κάτι λείπει από το πανηγύρι. Ο Τζίμης ο διερμηνέας, που μιλάει εννιά γλώσσες, έχει κάνει φυλακή σε τρία διαφορετικά κράτη και, άμα αντικρίσει γριά ζητιάνα, κάτι παθαίνει και της δίνει όσα κονόμησε από το τρανσλέισον. Η Πετρούλα ή Πετρωνία, ο ξυπόλυτος παίδαρος, με τσόκαρα χειμώνα καλοκαίρι, που τον έχουν «πριγκίπισσα» τα κορίτσια και τον τρέμουν τα κουτσαβάκια γιατί δεν σηκώνει χαχαχούχα με την πάρτη του, μια δόση σοπάκιασε τρεις μπάτσους μαζί.
Ο κοντοπίθαρος Γιατρός ή Κινέζος που έχει το ΣΑΓΚΑΗ, το μικρότερο μπαρ του κόσμου, τέσσερα τετραγωνικά και τρία σκαμπό, έκανε καμιά εικοσαριά χρόνια στην Κίνα, τώρα κάνει πλάκες και το γλεντάει με τα φιλαράκια χωρίς να ξεχνάει την παλιά του δουλειά, πρακτικός γιατρός και σπετσέρης. Ο αλεπουδιάρης πορτιέρης των καμπαρέ Μεσιέ Αντουάν, που οι τσέπες του είναι μαγαζί αμερικάνικο με αυτά που ξαφρίζει από τους μεθυσμένους ναύτες, ο Παυλάρας, ο ξεδοντιασμένος αρχαιότερος μπράβος, που δεν κάνει πια ούτε για μπούγιο, μόνο για θελήματα, η Αθηνά, η πιο γριά και άσημη της πιάτσας, που ορμηνεύει τα αδέσποτα πιτσιρίκια σαν καλή γιαγιά, ο Ρομέλ, που τους πάντες φοβερίζει κι είναι ο μεγαλύτερος χέστης, αλλά έχει το στόμα του ραμμένο για όσα ακούει και βλέπει, ο Αιγύπτιος, αραχτός μονίμως στο πεζοδρόμιο, πάντα με μια εφημερίδα στα χέρια, βαριέται και να ζητιανέψει από τους περαστικούς κάνα φράγκο στο κουτί που έχει πλάι του, ο Μποδοσάκης που έχει τα ωραία του, αλλά, αν του γυρίσει η βίδα, μπορεί να σε τρελάνει με τις δουλειές του, που δεν πάνε καλά, και υπέρτατη όλων η γλυκιά Μαρία με την ανεξήγητη μελαγχολία στο πρόσωπο, σαν τη Βρεφοκρατούσα κρατάει πάντα στην αγκαλιά της τον ταβλά με τα τσιγάρα για τους ξενύχτες, καλοσυνάτη με τις αμαρτίες των άλλων, μπαίνει στα πιο άγρια στέκια, τη σέβονται όλοι, έχει το ελευθέρας παντού, δεν την αγγίζει κανείς και έχουν σταματήσει πυροβολισμοί για να περάσει. Η Αγία της Τρούμπας….

Οι ανεμόμυλοι της Αίγινας στην επανάσταση του 1821

    Απόσπασμα από την εργασία της Περιβαλλοντικής Ομάδας  του 2ου Γυμνασίου Αίγινας:

                         "Οι ανεμόμυλοι της Αίγινας". Κεντρική διάθεση βιβλιοπωλείο "Λυχνάρι"

 

Η  ενασχόληση των παλαιών Αιγινητών με τη γεωργία οδηγεί στην ανάγκη ανέγερσης ανεμόμυλων σε περιοχές  με  χαμηλό  υψόμετρο όπου η δύναμη του αέρα ήταν ικανοποιητική για την λειτουργία τους.  Ήδη το 1827 αναφέρεται από τους πρόκριτους ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των κατοίκων ασχολείται με τη γεωργία, ιδίως των δημητριακών λόγω της οικονομικής  και δημογραφικής υποβάθμισης του νησιού εξαιτίας των εχθροπραξιών και των επιδρομών. Άλλωστε  η μορφολογία τους εδάφους επέτρεπε αυτή την ενασχόληση λόγω της μεγάλης διαθέσιμης καλλιεργήσιμης έκτασης σε σχέση με τα γειτονικά νησιά του Πόρου και της Ύδρας των οποίων οι κάτοικοι στρέφονταν σε άλλες μορφές βιοπορισμού.

Τον 19^ο αιώνα η Αίγινα ήταν καλλιεργημένη και πιο πράσινη από τα άλλα νησιά του Σαρωνικού. Στις πλαγιές των βουνών οι γεωργοί συγκρατούσαν τα χώματα με τοίχους από ξερολιθιά, δημιουργώντας έτσι βαθμίδες, στις οποίες έσπερναν κριθάρι και άλλα δημητριακά ή φύτευαν ελιές, αμυγδαλιές, χαρουπιές, αχλαδιές. Χαμηλότερα έβαζαν συκιές, βερυκοκιές, ροϊδιές, και έσπερναν σιτάρι. Στις πεδιάδες καλλιεργούσαν  αμπέλια με σταφύλια σαββατιανά, ροϊδίτες, μαυρούδια.

 

  














Σημαντικές είναι οι μαρτυρίες που μας  προσφέρει  η ιστορικός Γωγώ Κουλικούρδη στο βιβλίο της «ΑΙΓΙΝΑ Ι», σχετικά με την   ύπαρξη ανεμόμυλων  στην Αίγινα την εποχή της επανάστασης του 1821.

       Αναφέρονται  οι παρακάτω μαρτυρίες:

·         Ιωάννου Αναγνωστόπουλου, λογαριασμοί:« όσα έξοδα έκαμα εις Αίγινα Ιουλίου 19 εις χαμαλίκια, εις  μύλους και από μύλους εις τα καίκια, δια το σιτάρι».

·         Αθανασίου Μάρκελλου: « …παρέλαβα 1000 κιλά αλεξανδρινό σιτάρι, το οποίον εκφόρτωσα εις Αίγιναν δια να αλεσθεί εις τους εκείσε μύλους».

·         Παραγγελία του γενικού γραμματέα του εκτελεστικού στο μυλωνά Ιωάννη Πίγκο να αλέσει εις τον μύλο του το εθνικόν σιτάρι, που θα του παραδώσει ο Δημήτριος  Ψωμάς: «…η Διοίκησις στέλνει αυτόσε δύο χιλιάδας τετρακόσια κιλά αραβοσίτου…να φροντίσετε να το αλέσετε αυτόσε».

·          Στην  υπ. αρ. 25 /21 Οκτωβρίου 1827, αναφορά   της  αστυνομίας Αίγινας προς το υπουργείο  Εσωτερικών, καταγράφονται τα εξής: « [οι κάτοικοι] και πολλοί και πτωχοί όντες έχουν χρείαν καθ’ εκάστην μεγάλης ποσότητος αλεύρου, ενώ οι μύλοι είναι ολίγοι ενταύθα»

·          Με έγγραφο του, το  Υπουργείο  Εσωτερικών με αρ. 1356/29 Οκτωβρίου 1827  δίνει την άδεια  στην αστυνομία Αίγινας να: «δώσει την άδεια να αλεστούν στην Επίδαυρο επτά σακιά σιτάρι και δύο καλαμπόκι ιδιωτών».

·         Τέλος στο βιβλίο του Κ. Βακαλόπουλου: «Η επαναστατημένη Ελλάδα» σ. 161, μνημονεύεται η μαρτυρία του  L. A. Gosse, ότι κατά το έτος 1828 υπήρχαν τρεις ανεμόμυλοι στην Παλιαχώρα και  εννέα  στην πόλη.

Οι  παραπάνω μαρτυρίες αποδεικνύουν ότι στην Αίγινα εκείνα  τα χρόνια   είχε συγκεντρωθεί μεγάλος αριθμός  προσφύγων από νησιά  και περιοχές που είχαν καταστρέψει οι Τούρκοι. Σε αυτό  συνέβαλε και το γεγονός ότι στην ευρύτερη περιοχή  του Σαρωνικού δεν  σημειώθηκαν εχθροπραξίες, με αποτέλεσμα η Αίγινα να αποτελεί κέντρο ανεφοδιασμού  σε τρόφιμα  και πρώτες ύλες για τους αγωνιστές. Οι ανεμόμυλοι αν  και λειτουργούν ασταμάτητα, δεν επαρκούν  και δεν καλύπτουν τις ανάγκες. Έτσι  αρκετές φορές οι  παραγωγοί καταφεύγουν για άλεσμα στην Επίδαυρο ή ακόμα και στον Πόρο όπου υπήρχαν και εκεί ανεμόμυλοι.

 

Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης

 Από τον κ. Πασχάλη Μελισσάρη

 

Η Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης εορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου. Η αρχική έμπνευσή της ανήκει στον έλληνα ποιητή Μιχαήλ Μήτρα, ο οποίος το φθινόπωρο του 1997 πρότεινε στην Εταιρεία Συγγραφέων να υιοθετηθεί ο εορτασμός της ποίησης στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες χώρες, και να οριστεί συγκεκριμένη μέρα γι' αυτό.

Η εισήγησή του έφτασε με επιστολή στα χέρια του ποιητή και μελετητή της ποίησης Κώστα Στεργιόπουλου, προέδρου τότε της Εταιρείας Συγγραφέων. Η ποιήτρια Λύντια Στεφάνου πρότεινε ως ημέρα εορτασμού την 21η Μαρτίου, την ημέρα της εαρινής ισημερίας, που συνδυάζει το φως από τη μία και το σκοτάδι από την άλλη, όπως η ποίηση, που συνδυάζει το φωτεινό της πρόσωπο της αισιοδοξίας με το σκοτεινό πρόσωπο του πένθους. Η πρώτη Ημέρα Ποίησης γιορτάστηκε το 1998 στο παλιό ταχυδρομείο της πλατείας Κοτζιά. Ετοιμάστηκε με ελάχιστα έξοδα και πολλή εθελοντική δουλειά, και είχε μεγάλη επιτυχία.

Την επόμενη χρονιά ο συγγραφέας Βασίλης Βασιλικός, πρέσβης της Ελλάδας στην UNESCO, εισηγήθηκε στο Εκτελεστικό Συμβούλιο του οργανισμού η 21η Μαρτίου να ανακηρυχθεί Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, όπως η 21η Ιουνίου είναι Παγκόσμια Ημέρα Μουσικής. Οι Γάλλοι, οι Ιταλοί, οι Τυνήσιοι και άλλοι πρέσβεις από χώρες της Μεσογείου υποστήριξαν την εισήγηση και η ελληνική πρόταση υπερψηφίστηκε.

Τον Οκτώβριο του 1999, στη Γενική Διάσκεψη της UNESCO στο Παρίσι, η 21η Μαρτίου ανακηρύχθηκε Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης. Το σκεπτικό της απόφασης ανέφερε: «Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης θα ενισχύσει την εικόνα της ποίησης στα ΜΜΕ, ούτως ώστε η ποίηση να μην θεωρείται πλέον άχρηστη τέχνη, αλλά μια τέχνη που βοηθά την κοινωνία να βρει και να ισχυροποιήσει την ταυτότητά της. Οι πολύ δημοφιλείς ποιητικές αναγνώσεις μπορεί να συμβάλουν σε μια επιστροφή στην προφορικότητα και στην κοινωνικοποίηση του ζωντανού θεάματος και οι εορτασμοί μπορεί να αποτελέσουν αφορμή για την ενίσχυση των δεσμών της ποίησης με τις άλλες τέχνες και τη φιλοσοφία, ώστε να επαναπροσδιοριστεί η φράση του Ντελακρουά "Δεν υπάρχει τέχνη χωρίς ποίηση"».