Οι Παναγιές της Αίγινας... (μέρος Β΄) Παναγία η Πολίτισσα στο Μεσαγρό.

Η Παναγία η Πολίτισσα στο Μεσαγρό αποτελεί ένα από τα σημαντικά προσκυνήματα της Αίγινας και αγαπημένος τόπος λατρείας των Μεσαγριτών. Τα στοιχεία που ακολουθούν προέρχονται από την ιστοσελίδα του Γυμνασίου Μεσαγρού "Κλικ στην τοπική ιστορία"

Ένα από τα σημαντικότερα μνημεία του Μεσαγρού είναι η Παναγία η Πολίτισσα, όπως έχει καθιερωθεί στο πέρασμα του χρόνου ο Ιερός Ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου.

Σύμφωνα με την παράδοση, τέσσερις οικογένειες που γλίτωσαν από τις σφαγές που ακολούθησαν την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς το 1453, μετέφεραν στην Αίγινα, όπου και κατέφυγαν, την εικόνα της Παναγίας, εικονογραφημένη σε πευκίσιο ξύλο. Εγκαταστάθηκαν  κοντά στη Χώρα, τον προστατευμένο από τις πειρατικές επιδρομές οικισμό του βόρειου τμήματος του νησιού, και πιο συγκεκριμένα στον πευκόφυτο Μεσαγρό. Στο λόφο «Κρόκο» έχτισαν έναν πρώτο ναό για να στεγαστεί η πολύτιμη εικόνα και με πορφύρα έγραψαν στην εικόνα «ΜΗΤΗΡ ΘΕΟΥ Η ΕΝ ΤΩ ΣΠΗΛΑΙΩ». Το 1537 οι πειρατικές επιδρομές του Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσσα δεν άφησε αλώβητη την εικόνα της Παναγίας η οποία κόπηκε σε δυο κομμάτια αλλά επισκευάστηκε. Οι δυο αιώνες που ακολούθησαν θεωρούνται «σκοτεινή» εποχή για το νησί, καθώς σταδιακά επανέρχεται η ζωή, ποτέ όμως με τον ίδιο τρόπο όπως και στο παρελθόν. Η «Παληαχώρα» εγκαταλείπεται, καθώς η κοινωνική ζωή του νησιού αποκεντρώνεται και οι πειρατικές επιδρομές μειώνονται συνεχώς.

Η Παναγία η Πολίτισσα σήμερα.

Σύμφωνα με στοιχεία, στο δεύτερο μισό του 17^ου αιώνα οικοδομείται ο ναός της Παναγιάς της Πολίτισσας και καθιερώνεται ως ενοριακός ναός του Μεσαγρού. Το 1713 αγιογραφούνται οι εικόνες του τέμπλου, από τις οποίες σώζονται σήμερα αυτές του Χριστού, της Παναγίας και του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. Το 1721 έγινε η εικόνα του Αγίου Δημητρίου και γύρω στα 1750, σύμφωνα με επιγραφή πάνω στην εικόνα του Προδρόμου, ολοκληρώθηκε η κατασκευή και η αγιογράφηση του τέμπλου και του βυζαντινής τεχνοτροπίας ξύλινου σταυρού του. Μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους, η Παναγία Πολίτισσα παραμένει το κέντρο της ζωής του Μεσαγρού και της ευρύτερης περιοχής. Το 1858 η ενορία παίρνει επισήμως το όνομα «Κοίμησις της Θεοτόκου», ενώ ο ναός γνωρίζει πολλές μετατροπές και προσθήκες, διατηρώντας όμως τον τύπο του σταυροειδούς με τρούλο. Έκτοτε ο ναός της Παναγίας της Πολίτισσας παραμένει στο επίκεντρο της κοινωνικής ζωής του χωριού.

Οι Παναγιές της Αίγινας .... (μέρος Α΄)

  Καθώς πλησιάζει η μέρα της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, επιχειρούμε από σήμερα ένα μικρό αφιέρωμα στις Παναγιές της Αίγινας που πανηγυρίζουν το Δεκαπενταύγουστο κάνοντας αρχή από τις λιγότερο γνωστές. 
   Ανηφορίζοντας στην ενδοχώρα του νησιού, η Παναγιά  στο Κουλινάρι, στην περιοχή των Ασωμάτων είναι  η πρώτη στάση μας. Ο  όμορφος και γραφικός ναίσκος , άγνωστος ακόμα και σε ντόπιους, συγκεντρώνει κάθε Αύγουστο  τους ενορίτες που τον πανηγυρίζουν  με κάθε επισημότητα. Βρίσκεται στην περιοχή των Ασωμάτων, λίγο πιό πάνω από την Αγία Βαρβάρα και το Γενικό Λύκειο Αίγινας.

   Ανάμεσα  στα ταβερνάκια  και  στις  φρέσκο - ασβεστωμένες αυλές των σπιτιών,  μέσα στο λιμανάκι της Πέρδικας, πανηγυρίζει η Κοίμηση της Θεοτόκου. Ο μικρός ναός, γιορτινός και σημαιοστολισμένος  συμπληρώνει  σαν πολύτιμη ψηφίδα την  όμορφη παραλιακή εικόνα στο ψαροχώρι της Πέρδικας. Τα τελευταία χρόνια οι εργασίες αγιογράφησης που έχουν αρχίσει στο εσωτερικό του, με την φροντίδα του εφημέριου των επιτρόπων αλλά  και  των ενοριτών έχουν χαρίσει στην μικρή εκκλησούλα  μια κατανυκτική ατμόσφαιρα.

   Στα  ορεινά της Αίγινας, στο παραδοσιακό οικισμό του Ανιτσαίου, θα συναντήσουμε  την Κοίμηση της Θεοτόκου, τον ενοριακό ναό του οικισμού, που και αυτός πανηγυρίζει στις 15 Αυγούστου. Και εδώ το πανηγύρι είναι μεγάλο και πραγματοποιείται με την φροντίδα του εφημέριου, των επιτρόπων, των κατοίκων του οικισμού αλλά και των επισκεπτών.

     Ανάμεσα στα πολλά εκκλησάκια  που διασώζονται  μέχρι σήμερα στο λόφο της Παλαιάς Χώρας,  θα  συναντήσουμε και αυτό που είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Η ανέγερση της εκκλησίας αυτής  υπολογίζεται  το έτος 1225 μ.Χ. Στο εσωτερικό του ναού σώζονται θαυμάσιες τοιχογραφίες. Αναφέρετε  ότι  ο αγιογράφος  της εικόνας της Κοιμήσεως ήταν ένας αγέλαστος ασκητής της Ανατολής,  που έφθασε στη Παληαχώρα φέροντας μαζί του αχνάρια και σχέδια από τα πρότυπα των μονών της Καππαδοκίας.

η "Μικρά Αγγλία" του Βασίλη Βασιλάκη

    Είδαμε την 'Μικρά Αγγλία" τη σπουδαία ταινία του Παντελή Βούλγαρη που αυτές τις μέρες παίζεται στο σινεμά "Άνεσις" και είναι βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο της Ιωάννας Καρυστιάνη.

   Πρόκειται αναμφισβήτητα για μια πολύ δυνατή ταινία γεμάτη εσωτερικές αποχρώσεις και ανικανοποίητα συναισθήματα που πνίγονται από τον περίγυρο της συντηρητικής νησιώτικης κοινωνίας της Άνδρου στις αρχές του 20ου αιώνα. Γυρισμένη εξ ολοκλήρου στα βράχια, τη χώρα και την ενδοχώρα της Άνδρου, ο Παντελής Βούλγαρης κατορθώνει να καθηλώσει το θεατή με τις μαγικές εικόνες του και το δυνατό επιτελείο των ηθοποιών του, που σωστά τοποθετημένοι και καθοδηγημένοι ενσαρκώνουν μοναδικά τους ήρωες του βιβλίου. Χρήστος Καλαβρούζος, Ειρήνη Ιγγλέση, Αννέζα Παπαδοπούλου, Μάξιμος Μουμούρης Αγγελική Παπαθεμελή και ο δικός μας Βασίλης Βασιλάκης πλαισιώνουν τις δύο μοναδικές νεαρές πρωταγωνίστριες Πηνελόπη Τσιλίκα και Σοφία Κόκκαλη που λες ότι το βιβλίο γράφτηκε για αυτές.

Πηνελόπη Τσιλίκα, Σοφία Κόκκαλη

Πηνελόπη Τσιλίκα, Σοφία Κόκκαληπου λες ότι η "Μικρά Αγγλία" γράφτηκε για αυτές.

      Ιδιαίτερα θα σταθούμε στο Βασίλη Βασιλάκη που μας συγκίνησε βλέποντάς  τον να ερμηνεύει ένα από τους βασικούς ρόλους της ταινίας, αυτόν του πατέρα των δύο κοριτσιών του Σάββα. Εκφραστικότατος όσο και λιτός με ιδανικές σιωπές και βλέμματα. Έναν ηθοποιό και σκηνοθέτη του οποίου πολλές θεατρικές δουλειές είχαμε την ευκαιρία να απολαύσουμε στην Αίγινα, στο Δημοτικό Θέατρο, στον Ορμίσκο, στο Γράμμα.

      "Μικρά Αγγλία" αποκαλούσαν τον 19ο  αιώνα την Άνδρο, γιατί οι  κάτοικοι της φημισμένοι για την ναυτωσύνη τους συναγωνίζονταν την Αγγλία στις ναυτιλιακές επιχειρήσεις. Άξιοι καπεταναίοι εξελίχθηκαν γρήγορα σε εφοπλιστές που ανέλαβαν το εμπόριο μέσα στη Μεσόγειο και έξω από αυτήν. Αυτόν τον τίτλο δανείστηκε η συγγραφέας Ιωάννα Καρυστιάνη για το μυθιστόρημά της το οποίο γυρίστηκε σε ταινία  από το σύζυγό της Παντελή Βούλγαρη. Με έντονα τα τοπικά στοιχεία, σπαράγματα από γνωστές ιστορίες αληθινές πέρα ως πέρα και συναισθήματα που μαρτυρούν την μοναξιά, τον ανεκπλήρωτο έρωτα, την απουσία, την αγωνία της επιστροφής του ναυτικού, το πόνο από το χαμό του, τη στέρηση και την εγκατάλειψη, το μυθιστόρημα αναδείχθηκε σε κορυφαίο ανάγνωσμα που μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες, αγαπήθηκε από εκατομμύρια αναγνώστες, λατρεύτηκε στην κυριολεξία και απέσπασε το 1ο Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος το 1998.

    Η ιστορία λοιπόν της οικογένειας του Σάββα Σαλταφέρου, της γυναίκας του Μίνας και των θυγατέρων του Όρσας και Μόσχας  που περιγράφονται στις σελίδες του βιβλίου ενσαρκώνονται από τους άξιους συντελεστές της ταινίας

    Ο ηθοποιός και σκηνοθέτης κ. Βασίλης Βασιλάκης ( εικονίζεται στην πλαϊνή φωτογραφία δίπλα στο Χρήστο Καλαβρούζο), 

   Άρα η "Μικρά Αγγλία" τολμούμε να πούμε .... έχει  κάτι από Αίγινα.
    Η ταινία ήδη γνωρίζει μεγάλη  εισπρακτική επιτυχία και έχει αποσπάσει πολλά βραβεία.

  Υ.Γ. Μη  φοβηθείτε τη μεγάλη διάρκεια της ταινίας ούτε την ώρα της προβολής της. Αξίζει τον κόπο.....

Οι λουκουμάδες του Σιδέρη

   Δεν ήταν επιστήμονας, ή καλλιτέχνης, ή πολιτικός. Ούτε κοσμικός και επώνυμος από αυτούς που κατακλύζουν την παραλία της Αίγινας τέτοιες μέρες. Ήταν ένα απλός δουλευτής. Ένας αγνός και τίμιος βιοπαλαιστής  που η παρουσία του και η εν γένει πολιτεία  του ήταν συνυφασμένη με την παραλία της Αίγινας για πάνω από τριάντα χρόνια. Αθόρυβος, προσηνής, καλωσυνάτος, κοινωνικός και πάντα με διάθεση για προσφορά  δούλευε  στο "Ποσειδώνιον"  και η μορφή του ήταν απόλυτα ταυτισμένη με το χώρο της δουλειάς του. 

   Καλοκαίρια και χειμώνες, γιορτές και καθημερινές, πρωί - βράδυ ο Σιδέρης πίσω από το πάγκο με το χαρακτηριστικό τσιγάρο στο στόμα, να ψήνει καφέδες, να ετοιμάζει ποτά, να σερβίρει κάποιες φορές, να χαιρετά τον κόσμο με εκείνο το βαθύ και άκακο βλέμμα  του λαϊκού ανθρώπου της υπαίθρου. Γνήσια λαϊκή ψυχή, ατόφιος χαρακτήρας, ειλικρινής και ξεκάθαρος.

   Πόσοι πρωινοί μεροκαματιάρηδες δεν σταμάτησαν να πιούν τον καφέ  του πριν τη δουλειά τους; Πόσοι ταξιδευτές δεν πήραν τον καφέ ή το αναψυκτικό τους  εκεί περιμένοντας το πλοίο; Πόσοι προσκυνητές του Αγίου αλλά και επισκέπτες και παραθεριστές δεν έφαγαν από τους λουκουμάδες που έφτιαχνε πίσω από τον πάγκο;
     Η μακρόχρονη εμπειρία του από  την πιάτσα της Αίγινας τον έκαναν  να ευαισθητοποιηθεί για τα προβλήμματα  του τόπου. Πολιτικοποιημένος και ενταγμένος στις γραμμές  του ΣΥΡΙΖΑ στις τελευταίες δημοτικές εκλογές συμμετείχε ως υποψήφιος με το ψηφοδέλτιό του.

    Η φιγούρα του Σιδέρη, του Σιδέρη του 'Ποσειδώνιου" του Σιδέρη της παραλίας θα έρχεται πάντα στο νου μας περνώντας από την παραλία. Μια από τις πιό μακρόχρονες μορφές της Αιγινήτικης πιάτσας.

    Τελικά μπορεί  οι άνθρωποι κάποια στιγμή να φεύγουν, μένει όμως πίσω  τους η θύμησή τους. Η αύρα, το χαμόγελο, η γκριμάτσα  τους, η κουβέντα  τους, η γεύση  της δουλειάς  τους. Η γεύση των λουκουμάδων  που μοναδικά εκείνος ζύμωνε και έψηνε  τόσες δεκαετίες..........

"Ντάνα", ο πέτρινος φάρος του Πόρου

   Οι πέτρινοι φάροι του Σαρωνικού ανήκουν στα μνημεία που η πολιτεία οφείλει να προστατεύει και να συντηρεί. Η προσφορά στην οικονομία του τόπου από την έναρξη της ζωής του έως σήμερα είναι καθοριστικός. Σε εποχές πιό δύσκολες από τις σημερινές, οι φάροι αυτοί  φώτιζαν τους θαλάσσιους δρόμους του εμπορίου δίνοντας ζωή και δουλειά στους ανθρώπους των απομακρυσμένων και ξεχασμένων νησιών, συμβάλλοντας στην απρόσκοπτη επικοινωνία της νησιωτικής Ελλάδας με την ηπειρωτική, διευκολύνοντας την ναυσιπλοΐα  εκείνων των καιρών.

   Το 1870 η Γαλλική Εταιρεία Οθωμανικών Φάρων κατασκευάζει στην είσοδο  του δίαυλου του Πόρου ένα όμορφο πέτρινο φάρο με ύψος 9 μέτρα και εστιακό ύψος 32 μέτρα. Είναι ο φάρος Ντάνα του Πόρου. Ο φάρος είναι αναλαμπών λευκός και ερυθρός με περίοδο 4 δευτερόλεπτα. Ο φάρος με την ακτινοβολία του οδηγούσε με ασφάλεια τα πλοία στο δίαυλο και το λιμάνι του Πόρου.

   Σήμερα ο παλιός πέτρινος φάρος δεν χρησιμοποιείται και στη θέση του έχει μπει σιδερόπλεκτος οβελός, όπως διακρίνουμε στην πρώτη φωτογραφία.

     Μέχρι πριν από λίγα χρόνια το κτίριο του φάρου έμοιαζε εγκαταλελειμμένο και αυτό φαινόταν καθαρά και από το κατάστρωμα του διερχόμενου πλοίου της γραμμής. Το 2011  και με πρωτοβουλία του Ιδρύματος Αικ. Λασκαρίδη το κτίριο αποκαταστάθηκε  και σήμερα  στέκει αγέρωχο και ρωμαλέο απέναντι στο πείσμα του χρόνου και της αδιαφορίας κάποιων. Σχετική η επιγραφή της επόμενης φωτογραφίας.

    Τα στοιχεία προέρχονται από  την εργασία των μαθητών της Περιβαλλοντικής Ομάδας του  2ου Γυμνασίου Αίγινας με τίτλο: "Οι πέτρινοι φάροι του Σαρωνικού" Σχολικής χρονιάς 2008 -09.

Ανοιχτό Θέατρο Καμένης Χώρας Μεθάνων

   Στα Μέθενα και ιδιαίτερα σε έναν τόπο γεμάτο ηφαιστειακή ενέργεια όπως είναι ο μικρός οικισμός της Καμένης Χώρας, κάτω από το Ηφαίστειο άνοιξε τις πύλες του το Ανοιχτό Θέατρο της Καμένης Χώρας προσφέροντας στους ντόπιους και στους επισκέπτες της χερσονήσου των Μεθάνων βραδιές μουσικής και Θεάτρου.

    Το όμορφο αυτό θέατρο δημιουργήθηκε αξιοποιώντας τις σκάλες των χωραφιών ή αλλιώς αναβαθμίδες ή πεζούλες  πάνω στην πλαγιά του βουνού.

    Μια πολύ έξυπνη και πρακτική ιδέα. Ας δούμε τι αναφέρεται στο blog MethanaVolcano:

   "Μερικά λόγια για το ΑΝΟΙΧΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΚΑΜΕΝΗΣ ΧΩΡΑΣ. Ήταν ένα παλιό όνειρο, θαμπωμένο από τα χρόνια, όμως κανένα παιδικό όνειρο δεν χάνεται έτσι εύκολα.

Η απόφαση να επιστρέψω στις ρίζες, στον τόπο μου, είχε σκοπό, να δώσει ζωή στο χωριό μας μαζί με την ελπίδα της συνέχειας.

Η παραδοσιακή Ταβέρνα έγινε, αρχικά, για να έχουν την ευκαιρία οι λίγοι σεβαστοί γέροντες που απέμειναν, να ξαναβρεθούν και πάλι μαζί στη λιακάδα ή δίπλα στο αναμμένο τζάκι το χειμώνα. Ταυτόχρονα, έγινε και το σημείο συνάντησης, ανάπαυσης και διασκέδασης των εκατοντάδων επισκεπτών του ηφαιστείου.

Πίστευα, ότι η προσπάθεια αυτή έπρεπε να συνεχιστεί με τη δημιουργία του Ανοιχτού Θεάτρου, ήθελα να χαρίσω στον ονειρικό αυτό τόπο ήχους, φωνές και χρώματα.

Το αποτέλεσμα δικαίωσε το μόχθο και την αγωνία της υλοποίησης αυτού του ονείρου,συνεχίζουμε, βελτιώνοντας το επίπεδο των παρεχομένων υπηρεσιών, αυστηρά προσηλωμένοι στην ποιότητα και στην αυθεντικότητα των παρουσιάσεων, οι οποίες, όπως θέλουμε να ελπίζουμε, θα πολλαπλασιαστούν, ώστε τα καλοκαίρια μας να είναι γεμάτα νύχτες Πολιτισμού και χαράς."

  

"Αίας" ο τελευταίος μιας γενιάς φέρυ μπωτ της γραμμής του Σαρωνικού.

   Το καλοκαίρι του 1976 τάραξε τα  ακτοπλοϊκά δεδομένα των φέρυ  του Σαρωνικού η δρομολόγηση ενός μεγάλου και διαφορετικού φέρυ- μπωτ. Ήταν ο "Αίας". Ένα μεγάλο φέρυ με τεράστιο για την εποχή γκαράζ, με ένα ευρύχωρο σαλόνι  και καταστρώματα. Η ανατροπή ήταν μεγάλη. Η κυριαρχία του μεγαλύτερου ως τότε "Ελλάς" είχε σπάσει. Γρήγορα ο "Αίας" κατασκευής 1974, επικράτησε στη γραμμή κλέβοντας τη συμπάθεια και την προτίμηση των επιβατών για την άνεση και τα νέα δεδομένα που προσέφερε. 

     Στη διπλανή φωτογραφία βλέπουμε το πλοίο στην αρχική του μορφή δίπλα στον  "ανοιχτό" μέχρι τότε "Σαρωνικό" και στο 'Ελλάς" στο λιμάνι  του Πειραιά. Ο "Αίας"  υπηρέτησε τη γραμμή του Αργοσαρωνικού  μέχρι το 2007 περίπου. Προηγουμένως είχε μετασκευαστεί και είχε αυξήσει το μέγεθος και τη χωριτικότητα του. Δούλεψε στις κοινοπραξίες της εποχής και κατόπιν εντάχθηκε στο στόλο της "Saronic Ferries" και μετέπειτα  στην "Hellenic Seaways" με τα χρώματα της οποίας πραγματοποίησε και τα τελευταία του ταξίδια. Στο τέλος  και μετά  την πώληση  του 'Σαρωνικού" είχε απομείνει μόνος του ανάμεσα στα κλειστά πλέον φέρυ  με δρομολόγια για Αγκίστρι και Σουβάλα.

   Πουλήθηκε και για ένα διάστημα δρομολογήθηκε στη γραμμή Ρίου - Αντιρίου με το όνομα "Χρήστος".

     Για τα  μικρότερα παιδιά είναι ίσως το μοναδικό ανοιχτό φέρυ που μπορούν να θυμούνται, γιατί απλά ήταν και το τελευταίο μιάς ολόκληρης γενιάς αποτελουμένης από το "Αίγινα" το "Αφαία" το 'Ελλάς", τον "Απόστολο", το "Σαρωνικό", τον "Οδυσσέα", τον "Ιωάννη". Πλοία που υπηρέτησαν για δεκαετίες τη γραμμή.