Παλιά Χριστούγεννα στην Αθήνα.

  Αν κρίνουμε από τα αυτοκίνητα που  κινούνται στο δρόμο, 

μιλάμε για τις δεκαετίες  του '60 ή μπορεί και του '50.

  Χριστούγεννα λοιπόν  στην Αθήνα. Σε μια Αθήνα που λάμπει στην κυριολεξία, με μεγάλα πολύχρωμα γυαλιστερά αυτοκίνητα, με κίτρινα τρόλεϋ με φωτεινές βιτρίνες, με εορταστικό καινούργιο διάκοσμο και κυρίως με πολύ κόσμο, πάρα πολύ κόσμο στα πεζοδρόμια, να βολτάρει, νακάνει ψώνια, να χαζεύει τελικά να συμμετέχει σε αυτό το εορταστικό πανδαιμόνιο.

   Μπορεί η Αθήνα  τότε να μην διέθετε τα πανάκριβα πολυκαταστήματα του σήμερα, τα πολυσινεμά, τα κάγκελα στα πεζοδρόμια του Αβραμόπουλου και  το δέντρο της πλατείας Συντάγματος επινόηση του ίδιου δημάρχου ή τη ρόδα του Καμίνη, το μετρό και ότι άλλο συνθέτει την εικόνα του δύσμοιρου 2016. Η Αθήνα  της εποχής εκείνης ήταν πιό ανθρώπινη, αισθητικά καλύτερη και η βόλτα στους χριστουγεννιάτικους δρόμους της μια απόλαυση.

   Πιθανόν η πρώτη φωτογραφία να είναι τραβηγμένη στην οδό Σταδίου.

Στα χωριά της Αίγινας

     Ο λόγος για τα Χριστουγεννιάτικα χωριά  που έχουν στηθεί καταμεσίς της πόλης της Αίγινας με σκοπό να ψυχαγωγήσουν  τα μικρά παιδιά. Πολλά τα παιχνίδια, τα εργαστήρια, οι δράσεις, τα events, τα  happenings, με κεράσματα, λιχουδιές, αλλά  και μάγους, χορευτικά στιγμιότυπα κι ότι τέλος πάντων προσφέρται για τη ψυχαγωγία  αυτής της ηλικίας.

   Ο Δήμος Αίγινας έχει οργανώσει στον αύλειο χώρο του  Πύργου του Μάρκελου το "Χριστουγεννιάτικο χωριό", ενώ στο 2ο Δημοτικό Σχολείο, λίγα μετρά  παραπάνω από το Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων αλλά και  τους εκπαιδευτικούς του σχολείου  το "Εργαστήρι του Άη - Βασίλη", με αναγνώσεις παραμυθιών και δράσεις από τους Αντώνη και Λόλα Ντελή , την Αρχοντούλα Γεωργοπούλου και άλλους.

      Για  τις μεγαλύτερες ηλικίες προηγήθηκαν πριν τα Χριστούγεννα πολλές εκδηλώσεις από σχολεία και Συλλόγους. Άλλωστε όπως συνηθίζεται αυτές τις μέρες πολλοί συντοπίτες, όπως και σε άλλα νησιά, ταξιδεύουν στην Αθήνα ή σε χιονοδρομικά κέντρα.

   Τα καφέ  της παραλίας τα καλά εστιατόρια και τα μπαρ  παρουσιάζουν ένα ενδιαφέρον και αξιοπρόσεκτο πρόγραμμα  με Live μουσική, ρεβεγιόν με ορχήστρες, stand up comedy κι αρκετούς dj. Όσοι πιστοί προσέλθετε.

    Οι περισσότεροι όμως κρατούν την υπομονή   και  την όρεξή τους για  τις πίτες  που θα αρχίσουν να  τεμαχίζονται από την 1η του έτους και για δύο μήνες τουλάχιστον από τους απανταχού συλλόγους και σωματεία της Αίγινας.

   Οι γιορτές είναι εδώ, άσχετα  από το κρύο που κι αυτό είναι καλοδεχούμενο.

  

  Στις δύο φωτογραφίες απεικονίζεται το ιστορικό κτίριο του Πύργου του Μάρκελου που φόρεσε κι αυτό τα Χριστουγεννιάτικά  του.

Vintage χριστουγεννιάτικες διαφημίσεις.

  Στις οκτώ από τις δέκα παλιές διαφημίσεις πρωταγωνιστούσε ο Santa Claus. Ένα καινούργιο πρόσωπο με εντυπωσιακή κόκκινη στολή και πλούσια λευκή γενειάδα. Αναφερόμαστε στις παλιές διαφημίσεις που οι εταιρείες και τα καταστήματα κυκλοφορούσαν αυτές τις μέρες των εορτών για να προσελκύσουν  το αγοραστικό κοινό τους,  που είχε πάρει  το δώρο των Χριστουγέννων - αλλιώς το 13ο μισθό του.

   Η διαφήμιση της Coca- Cola  ή της εγχώριας  ΕΒΓΑ, οι σοκολάτες ΙΟΝ αλλά  και των τσιγάρων μα κυρίως  οι διαφημίσεις  του πολυκαταστήματος ΜΙΝΙΟΝ να προσκαλεί  στην παιχνιδούπολη  του τους μικρούς πελάτες  του. Ποιός αλήθεια  δεν θυμάται  τη βιτρίνα  του ΜΙΝΙΟΝ αυτές  τις μέρες; Η βόλτα μέχρι το χριστουγεννιάτικο ΜΙΝΙΟΝ ήταν επιβεβλημένη και αντικείμενο συζήτησης. Ακολουθούσε η βιτρίνα  του ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ στα Χαυτεία. Βέβαια από κοντά κι άλλες ρεκλάμες 

κυρίως για νέες  ηλεκτρικές συσκευές  που αργά αλλά σταθερά εισέβαλαν  στα νοικοκυριά διευκολύνοντας  τις οικοδέσποινες να κάνουν πιό γρήγορα και άνετα  τις δουλειές  του σπιτιού.

   Πέρα όμως από  τις διαφημίσεις υπήρχαν  και οι ανάλογες ευχές  για τις ημέρες  των εορτών ή ακόμα και μια καινούργια συνταγή για κέικ όπως αυτή της ΕΒΓΑ.

   Σήμερα  οι διαφημίσεις αυτές μπορεί  να είναι ξανά  της μόδας και να τις αποκαλούμε Vintage, ωστόσο μαρτυρούν μια άλλη ποιότητα ζωής, μια αγνότητα και μια απλότητα που απουσιάζει στις μέρες μας και κυρίως  σε αυτές των εορτών. 

   Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές από αυτές - και όχι μόνο οι εορταστικές - κοσμούν τοίχους πολλών καινούργιων καταστημάτων που τις έχουν ανακαλύψει προσπαθώντας να προσελκύσουν  παλαιότερες  γενιές πελατών.

    Άλλες πάλι βρίσκονται  στο διαδίκτυο, όπως αυτές που δημοσιεύουμε.

    Όπως και να έχει το πράγμα, η χρησιμοποίησή τους και η όποια αναφορά σε αυτές δείχνει μια  τάση φυγής από τη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα, μια απογοήτευση και  ίσως μια πίκρα για όλα αυτά που ζούμε, μια διάθεση επιστροφής σε εκείνες  τις εποχές που μπορεί  να ήταν  πολύ δύσκολες (φτώχεια) αλλά ήταν  πιό ανθρώπινες.

   Οι μέρες  των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς πάντα σε γυρίζουν στα παλιά. Σε προκαλούν να γυρίσεις  το ρολόι πίσω και να θυμηθείς παιδικά Χριστούγεννα, τα δώρα που είχες λάβει από γονείς και συγγενείς. Άλλωστε όλες  αυτές οι μεσημεριανούδες δε  ρωτούν τους καλεσμένους τους " ποιά  Χριστούγεννα θυμάστε πιό πολύ;" 

Ε λοιπόν εμείς  γιατί να διαφέρουμε;

Άγιος Στέφανος στην Παλαιά Χώρα.

   Εορτάζει σήμερα η εκκλησία του Αγίου Στεφάνου στην Παλαιά Χώρα της Αίγινας, μια από  τις λίγες εκκλησίες  που έχουν συντηρηθεί και βρίσκονται σε άριστη κατάσταση.

  Η ανέγερση της Εκκλησίας τοποθετείται στον 17ο - 18ο αιώνα, αλλά μετά  την εγκατάλειψη της Παλιαχώρας κατέπεσε σε ερείπια, όπως και πολλές άλλες εκκλησίες. Σε αυτήν την κατάσταση βρισκόταν ο ναός την εποχή που ο Άγιος Νεκτάριος ανήγειρε την εκκλησία  του μοναστηριού του (1904 -1908), την Αγία Τριάδα. Τότε μερικοί εργάτες είχαν πάει στις ερειπωμένες εκκλησίες  της Παλιαχώρας για να βρουν πωρόλιθους και ανάμεσα σε αυτούς και ο Κυψελιώτης Αγησίλαος Χατζόπουλος, ο οποίος βρήκε έναν ογκώδη πωρόλιθο, αλλά, ενώ προσπαθούσε να τον σηκώσει, έμεινε ακίνητος και έχασε και τη φωνή του. Οι συνάδελφοί του, μη μπορώντας να κάνουν τίποτε, ειδοποίησαν τον Άγιο, ο οποίος πήγε στον τόπο, του διάβασε μια ευχή και έγινε αμέσως καλά.

   Ο Άγιος Νεκτάριος, εξετάζοντας την πέτρα, αναγνώρισε πως είχε "εγκαίνια" και επομένως επρόκειτο για Αγία Τράπεζα ναού. Επειδή όλοι αγνοοούσαν την ονομασία  της Εκκλησίας, κάλεσαν τον γέροντα εφημέριο του Βαθέος Συμεών Καλαμάρα, που γνώριζε καλά την Παλιαχώρα, ο οποίος τους εξήγησε πως πρόκειται για την εκκλησία του Αγίου Στεφάνου. Ο  Χατζόπουλος από ευγνωμοσύνη προς τον Άγιο για το θαύμα του, επισκεύασε την ερειπωμένη εκκλησία και τοποθέτησε τα "εγκαίνια" στη θέση τους.

    Το περιστατικό αυτό είναι γνωστό στην Αίγινα και το διασώζει στο βιβλίο του "Χριστιανική Αίγινα" ο κ. Σ. Δημητρακόπουλος.

    Το ναΰδριο του Αγίου Στεφάνου από τα πρώτα που συναντάμε  στα καλντερίμια της Παλαιάς Χώρας είναι και από τα πρώτα που συντηρήθηκαν από την Αρχαιολογική Υπηρεσία το 1967. Σώζεται σε πολύ καλή κατάσταση και στο εσωτερικό του διατηρούνται αρκετές αγιογραφίες. Είναι μονόχωρη βασιλική στραμμένη προς το Νότο και η είσοδός της κοιτά  το βορρά, ενώ το ιερό βήμα είναι τοποθετημένο εγκάρσια στο ναό.

 

Χριστούγεννα με τον κυρ- Αλέξανδρο

  

   Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης είναι ο κατεξοχήν συγγραφέας των ημερών του Δωδεκαημέρου με  πολλά από τα διηγήματα του να  επανεκδίδονται σε συλλογές ή μεμονωμένα ή ακόμα να διασκευάζονται και να ανεβαίνουν σε παιδικές σκηνές και σε εορτές σχολείων.

   Ο Παπαδιαμάντης γεννήθηκε στη Σκιάθο το 1851 στις 4 Μαρτίου Τα πρώτα γράμματα τα έμαθε στο νησί του. Γράφτηκε στο Σχολαρχείο (1860), την τρίτη τάξη του οποίου όμως αναγκάστηκε να παρακολουθήσει στη Σκόπελο (1865), καθώς στη Σκιάθο είχε καταργηθεί. Η πορεία των γυμνασιακών του σπουδών πραγματοποιήθηκε επίσης μετ' εμποδίων, τέλειωσε το Γυμνάσιο το 1874, ενώ είχε προηγηθεί περιπλάνησή του στα γυμνάσια της Χαλκίδας και του Πειραιά. Άρχισε από μαθητής να κερδίζει το ψωμί του με παραδόσεις και προγυμνάσεις μαθητών. Συνοδευόμενη από διαρκείς διακοπές εξαιτίας κυρίως της οικονομικής ανέχειας της οικογένειάς του. Αποφοίτησε από το Βαρβάκειο Γυμνάσιο της Αθήνας

   Το 1872 επισκέφτηκε το Άγιο Όρος μαζί με τον φίλο του Νικόλαο Διανέλο, όπου παρέμεινε οκτώ μήνες ως δόκιμος μοναχός.[3] Μη θεωρώντας τον εαυτό του άξιο να φέρει το «αγγελικό σχήμα», επέστρεψε στην Αθήνα και γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όμως δεν ολοκλήρωσε τις σπουδές του.

Το ότι δεν πήρε το δίπλωμά του στοίχισε στον πατέρα του, ο οποίος τον περίμενε να γυρίσει καθηγητής στο νησί και να βοηθήσει τις τέσσερις αδελφές του. Οι τρεις από αυτές παρέμειναν ανύπαντρες και του παραστάθηκαν με αφοσίωση σε όλες τις δύσκολες στιγμές του - όπως όταν, επί παραδείγματι, απογοητευμένος από τη ζωή της Αθήνας, αναζητούσε καταφύγιο στη Σκιάθο. Ωστόσο, επειδή οι οικονομικές του ανάγκες ήταν πολλές, σύντομα αναγκαζόταν να επιστρέψει στην Αθήνα. Μαθαίνει μόνος του Αγγλικά και Γαλλικά και επιχειρεί μεταφράσεις  για βιοπορισμό.

   Ήταν λιτότατος και ότι χρήματα είχε τα έδινε στα χρέη του, τα έστελνε στη Σκιάθο και τα μοίραζε στους φτωχούς. Όμως λόγω της βασανισμένης του ζωής, των στερήσεων   κατέστρεψε την υγεία του. Αν και ήταν "κλειστός" χαρακτήρας, μέσα από τα διηγήματά του, βλέπουμε πως περιέγραφε τους ανθρώπους, που συναντούσε, όπως επίσης και τον "πλούσιο" εσωτερικό του κόσμο. Μάλιστα κάποιοι τον αποκαλούσαν "κοσμοκαλόγερο", λόγο της προσήλωσής του στην Παράδοση και στην Ορθοδοξία.

 Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης ήταν «η κορυφή των κορυφών» κατά τον Κ. Π. Καβάφη. Ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες λογοτέχνες, γνωστός και ως «ο άγιος των ελληνικών γραμμάτων». Έγραψε κυρίως διηγήματα, τα οποία κατέχουν περίοπτη θέση στη νεοελληνική λογοτεχνία.

   Η μοναδική του ευχαρίστηση ήταν η συναναστροφή του μέσα στην Εκκλησία. Έψαλλε  στον Άγιο Ελισσαίο στο Μοναστηράκι στην Αθήνα. Στο δεξιό ψαλτήρι ο ίδιος, στο αριστερό ο εξάδελφός του Αλέξανδρος Μωραϊτίδης ενώ ιερουργός ο παπά – Νικόλας ο Πλανάς.

   Ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης τον φέρνει σε επαφή με λογοτεχνικούς κύκλους και γρήγορα βλέπει  τα γραπτά του να δημοσιεύονται σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά  της εποχής του.

   Λίγο πριν φύγει οριστικά από την Αθήνα, οι φίλοι του οργανώνουν τιμητική βραδιά στην αίθουσα  του Παρνασσού στην οποία δεν πήγε ποτέ. Τα χρήματα που συγκεντρώθηκαν από αυτή την εκδήλωση τα χρησιμοποίησε  για να αγοράσει για πρώτη φορά καινούργια ρούχα, να ξεπληρώσει  τα χρέη του και να εξασφαλίσει το εισιτήριο της επιστροφής του στο νησί του τη Σκιάθο.

     Άρρωστος πια  δέχεται τις φροντίδες  των αδελφών  του και πεθαίνει στις 11 Ιανουαρίου του έτους 1911, αφήνοντας πίσω του ένα τεράστιο λογοτεχνικό έργο.

   Το σπίτι του στη Σκιάθο σήμερα είναι Μουσείο και οι επισκέπτες μπορούν να δουν από κοντά πολλά από τα προσωπικά του αντικείμενα.

   Τα έργα  του από τότε μέχρι σήμερα γνωρίζουν αλλεπάλληλες εκδόσεις και διαβάζονται από όλες  τις γενιές  των Ελλήνων. Πολλά από αυτά έχουν εμπνεύσει νέους συγγραφείς, σκηνοθέτες και κινηματογραφιστές και έχουν γυριστεί σε τηλεταινίες ή στο Θέατρο.

 

Παλιές χριστουγεννιάτικες κάρτες.

       "Καλά Χριστούγεννα"  εύχονταν  σε όλη την οικογένεια οι ξενιτεμένοι, οι φαντάροι, οι μακρινοί συγγενείς, οι εταιρείες, ο στρατός, οι σύλλογοι και τα σωματεία,  πάνω σε πανέμορφες κάρτες του εμπορίου. Το έθιμο της αποστολής καρτών ήρθε να καταργηθεί με την αποστολή μηνυμάτων καταρχήν από το κινητό και κατόπιν από την ανταλλαγή email μέσω  του διαδικτύου  και κυρίως του facebook.

  Οι κάρτες - οι περισσότερες δυτικής εμπνεύσεως και προέλευσης - αποτύπωναν όμορφα χιονισμένα τοπία, με φωτισμένες εκκλησίες και σπιτάκια, τη φιγούρα του Santa Claus, αναμμένα τζάκια, βαρυφορτωμένα από στολίδια δέντρα, μα κυρίως τροφαντά ξανθά αγγελάκια, παιδάκια να παίζουν γύρω από το δέντρο, παιδικά παιχνίδια, την οικογένεια γύρω από το τραπέζι, τη γιαγιά ή τον παππού στο τζάκι και για  τους ναυτικούς κάποιο πλοίο να σκίζει  τα κύματα των ωκεανών.

   Η φιλοσοφία  όλων αυτών των ευχετήριων καρτών απηχούσε μια ολόκληρη εποχή, την προσδοκία των ανθρώπων για μια καλύτερη ζωή,  την ποιότητα ζωής, τις αξίες και τα πιστεύω του Δυτικού πολιτισμού.

   Η επιλογή και η αποστολή  της κάρτας ήταν πραγματικά μια ολόκληρη ιεροτελεστία. Έπρεπε από  το χαρτοπωλείο ή βιβλιοπωλείο της  γειτονιάς ή του κέντρου να διαλέξεις από  το στάντ μια κάρτα  που να μην αντιπροσωπεύει μόνο το γούστο σου αλλά και να ανταποκρίνεται στους παραλήπτες σου. Κατόπιν έπρεπε να γράψεις κάτι καλό και ουσιαστικό με ωραία καλλιγραφικά  γράμματα, να αγοράσεις  φάκελλο και γραμματόσημο και να πας ως το κοντινό κουτί ταχυδρομείου. Από το σημείο αυτό ξεκινούσε και το γοητευτικό παιχνίδι της αναμονής της απαντητικής κάρτας από το πρόσωπο στο οποίο εσύ πρώτος έστειλες. 

   Οι  χριστουγεννιάτικες κάρτες είναι και αυτές ένα μέρος από τα Vintage Χριστούγεννα και καταχωρούνται πλέον   στη σφαίρα της νοσταλγίας

    Τα  Χριστούγεννα πέρα από τη νοσταλγία κάποιων παλαιών συνηθειών, έδιναν και δίνουν την ευκαιρία μιας πιό ανθρώπινης προσέγγισης του σήμερα όταν όλα πλέον φαντάζουν να είναι μηχανικά ή ηλεκτρονικά.

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ.

Νύχτα Χριστουγέννων στο λιμάνι..........

 Χρόνια πολλά

   Νύχτα Χριστουγέννων στο όμορφο λιμάνι της Αίγινας. Η φιγούρα της "καλλίγραμμης  Μαρίας" να καθρεφτίζεται στα γυαλιστερά νερά και ο φωτισμός του  λιμανιού με την πανσέληνο  να μεγαλουργεί δημιουργούν  το πιό ταιριαστό ντεκόρ για μια τέτοια  νύχτα.

  Θα  μπορούσε να ήταν καρτ- ποστάλ, ή κάρτα Χριστουγέννων σε εποχές που οι κάρτες ταξίδευαν  τις ευχές των ανθρώπων και όχι  τα sms.

   Με  τη φωτογραφία  της νυχτερινής Αίγινας από  την παλιά προβλήτα του λιμανιού, σας  ευχόμαστε "ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ". Η  Γέννηση  του Χριστού να γεννήσει  στις ψυχές όλων μας  τη λαχτάρα για ειρήνη και συμφιλίωση.

   Η φωτογραφία είναι  του Μπάμπη Λαμπαδάριου από το fb.