To Κυβερνείο στην Αίγινα. Σύντομη ιστορική διαδρομή

      Το  Κυβερνείο, γνωστό και ως «Παλάτι  του μπάρμπα- Γιάννη», ή «Καζάρμα», αποτελεί ένα σημαντικό μνημείο της νεότερης Ιστορίας μας. Είναι ένα διώροφο απλό, αλλά συνάμα κομψό κτίριο, από τα τέλη πιθανότατα  του 18^ου αιώνα. Μια εντοιχισμένη πλάκα στη δυτική πλευρά  του πληροφορεί σχετικά.

    Ο  περιηγητής Dodwell αναφέρει ότι έμεινε σε αυτό  στα  1805, όταν επισκέφτηκε την Αίγινα. Φιλοξενήθηκε στο σπίτι του πρόκριτου και εμπόρου Μιχάλη Μοίρα, αδελφού του Αρχιμανδρίτη Γρηγορίου. Σε αυτό έμεινε και ο στρατηγός Π. Μαυρομιχάλης στα 1827, ενώ σε παράσπιτα στεγάζονταν πρόσφυγες. Λίγο πριν από την άφιξη του Κυβερνήτη Ι. Καποδίστρια, το Νοέμβριο του 1827, η Αντικυβερνητική Επιτροπή ανέλαβε να  επισκευάσει το σπίτι του Αρχιμανδρίτη. Το έργο ανατέθηκε στον εργολάβο και κτίστη Θωμά Ιωάννου. Κτίστηκε ο οντάς, καθαρίστηκαν τα δωμάτια και αγοράστηκε η ξυλεία. Το Σεπτέμβριο του 1828 το Κυβερνείο επισκευάστηκε από τον αρχιτέκτονα Θ. Βαλλιάνο. Τότε φαίνεται πως προστέθηκαν οι δύο μεγάλες  αίθουσες στα νότια και νοτιοδυτικά, καθώς και η μαρμάρινη εξωτερική σκάλα και η θολωτή είσοδος.

   Στις πλακόστρωτες αίθουσες του ισογείου, πιθανώς διέμενε η φρουρά, ενώ ο όροφος χρησίμευε ως έδρα, γραφείο και κατοικία του Κυβερνήτη. Τις λεπτομέρειες της επισκευής, αναφέρει ο Ν. Κασομούλης. Ο Κυβερνήτης ανέθεσε στον προσωπικό του φρουρό και υπηρέτη Νικολέτο το έργο της εσωτερικής διαίρεσης των δωματίων. Το γραφείο του Κυβερνήτη στεγάστηκε στην αίθουσα του ορόφου, αριστερά του προθάλαμου. Ο Σ. Λάμπρου σε άρθρο στην εφημερίδα «Εστία» το 1897 περιγράφει ότι το ταβάνι διακοσμούσαν ξύλινα φατνώματα και στη μέση βρισκόταν μεγάλος ρόδακας, απ’ όπου κρεμόταν η λάμπα, που φώτιζε τις «αγρυπνίες» {εργασία μέχρι αργά} του άρχοντα για το έθνος. Εδώ συντάχθηκαν τα πρώτα διατάγματα και τέθηκαν οι βάσεις του νεοσύστατου Ελληνικού Κράτους. Η διπλανή δυτική αίθουσα στέγασε πιθανώς τη Γραμματεία. Εδώ, όπως διηγείται ο Ν. Δραγούμης, εργάζονταν οι υπάλληλοι όλη μέρα, τρώγοντας ένα κουλούρι το μεσημέρι με το αριστερό χέρι, ενώ με το δεξί κρατούσαν τη γραφίδα και μερικοί το βράδυ ξάπλωναν επάνω στα τραπέζια με τα πρωτόκολλα και τα έγγραφα. Αλλά  ήσαν ευτυχείς γιατί ήλπιζαν στην αναστύλωση του Έθνους. Μετά τη μεταφορά της έδρας της Κυβέρνησης στο Ναύπλιο το 1829, ο Κυβερνήτης επισκεπτόταν τακτικά το νησί και έμενε στο Κυβερνείο. Μετά τη δολοφονία  του, το κτίριο εγκαταλείφθηκε, μέχρι το 1839, οπότε επισκευάστηκε και ο όροφος στέγασε την Επισκοπή Αιγίνης [μέχρι το 1846], ενώ στο ισόγειο υπήρχαν αποθήκες για τους καρπούς του δημόσιου φόρου, της δεκάτης.

   Μετά το 1842 στο κτίριο εγκαταστάθηκαν διαθέσιμοι στρατιωτικοί, υπό τον αξιωματικό Πιέρρη και από αυτή τη χρήση του πιθανότατα προήλθε και η ονομασία «Καζάρμα». Στα 1852 το επισκέφθηκε ο περιηγητής About, που μας δίνει μια εικόνα εγκατάλειψης και ερημιάς. Κατά την περίοδο 1868 – 1873, το Κυβερνείο έγινε άσυλο προσφύγων Κρητών. Στα 1887 ο ιστορικός Σπ. Λάμπρος το βρήκε σε άθλια κατάσταση, σχεδόν ερειπωμένο. Αργότερα, το 1895, έγινε Δημοτικό Σχολείο Θηλέων. Στα 1898 ο έφορος αρχαιοτήτων Αντ. Πελεκάνος μετέφερε στις τρεις βορειοδυτικές αίθουσες του ισογείου το τοπικό Αρχαιολογικό Μουσείο, που στεγάστηκε εκεί μέχρι τα 1926. Το 1932 στεγάζεται το Γυμνάσιο Αίγινας. Κατά  τη Γερμανική Κατοχή χρησιμοποιήθηκε για στρατώνας και τότε  έγινε η προσθήκη των δύο πέτρινων δωματίων δίπλα στη θολωτή είσοδο, στα οποία δωμάτια σήμερα στεγάζεται η Δημόσια Καποδιστριακή Βιβλιοθήκη. Στα μεταπολεμικά χρόνια  στεγάστηκε πάλι το Γυμνάσιο Αίγινας μέχρι το 1980 και τότε έγιναν ορισμένες επεμβάσεις κατά την επισκευή. Από το 1974 το Κυβερνείο στέγασε για κάποιο διάστημα το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αίγινας, ενώ από το 1989 μέχρις σήμερα, ενώ από το 1989 και μέχρι σήμερα στεγάζεται εδώ το Ιστορικό Αρχείο της Αίγινας που διοικητικά υπάγεται στα  Γενικά  Αρχεία  του Κράτους. Το κτίριο από 20ετίας έχει παραχωρηθεί στο Υπουργείο Παιδείας.

Γ. Σουρή: "Τα ίδια και τα ίδια"

Μια παράσταση του Βασίλη Βασιλάκη

    Ο θεατρικός χειμώνας στην Αίγινα συνεχίζεται με την παράσταση που ανεβάζει ο σκηνοθέτης και ηθοποιός Β. Βασιλάκης Ο  επίκαιρος λόγος του Γ. Σουρή στάθηκε η αφορμή  για το ανέβασμα  της νέας παράστασης   στο Δημοτικό Θέατρο Αίγινας το φετινό χειμώνα. Ένας λόγος καυστικός, αυστηρός και επιτιμητικός προς όλους εκείνους που εξακολουθούν να μας εξαπατούν με ψέματα, απειλές και ψευτοδιλήμματα.

   Ο Γ. Σουρής αντιμέτωπος με τα πολιτικά ήθη των "πολιτικών ανδρών" του τέλους του 19ου αιώνα χρησιμοποιεί την πένα του για να καυτηριάσει αλλά και να υποψιάσει τους πολίτες της εποχής του απέναντι σε συμπεριφορές και κατεστημένα συμφέροντα. Η παράσταση που αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον περιλαμβάνει ένα μονόπρακτο και πολλά ποιήματα του ποιητή που "δυστυχώς" είναι περισσότερο από ποτέ - ακόμα κι από την εποχή που γράφτηκαν - επίκαιρα.

  Η πρεμιέρα υπολογίζεται για τις τελευταίες ημέρες  του Γενάρη  και ανεβαίνει σε σκηνοθεσία και σκηνικά Β. Βασιλάκη, βοηθό σκηνοθέτη Λ. Μαστρογιαννίδου, κοστούμια Κ. Γιάννακα, μουσική διδασκαλία Α. Μαρμαρινού, κίνηση Ε. Ρεκλείτη και συμμετέχουν οι Ελ. Καρβούνη, Ν. Νικολάου, Μ. Ταξίμη, Γ. Μπήτρος, Π. Μπέσης, Τ. Τζάθα, Δ. Καλαφάτη, Ι. Βασιλάκη, Π. Δρυμωνίτη, N. Βερώνη, Λ. Βατικιώτη, Στ. Πάσχα.

f/b "ΑΙΓΙΝΑ" μια ζωή καθημερινά "διά Αίγιναν"

 Τούτες τις δύσκολες ακτοπλοϊκά μέρες του χειμώνα, ο νους και οι συζητήσεις συχνά - πυκνά επιστρέφουν στα παλιά άσπρα καραβάκια που όργωναν καθημερινά τον Αργοσαρωνικό. Το "Αίγινα" ήταν από τα πρώτα φέρυ- μπωτ που μαζί με το 'Αφαία' μπήκαν στη γραμμή το μακρινό καλοκαίρι του 1966. Αιγινήτικης ιδιοκτησίας και τα δύο. Κάτι πολύ σημαντικό αν σκεφτούμε τις δύσκολες εκείνες εποχές. Κι όμως οι Αιγινήτες τότε τολμούσαν και είχαν στη γραμμή δικά τους βαπόρια. Το "Αίγινα" έφθανε μέχρι τον Πόρο καθημερινά. Τελευταία του αναχώρηση από το λιμάνι του Πειραιά δια "Αίγιναν - Μέθανα - Πόρο" ήταν στις 20.30 το βράδυ!!!. Σας  λέει κάτι αυτό; Ήταν ταχύτατο αλλά με μικρά σαλόνια για τους επιβάτες σε σύγκριση με το πληθωρικό 'Αφαία" και συναγωνιζόταν άνετα το "Αύρα", το "Νεράϊδα", το 'Καμέλια". Όμως στάθηκε άτυχο. Η πλοιοκτησία του έπεσε "έξω"  και μετά από μικρή ακινησία πέρασε στην ιδιοκτησία του κ. Μαλτέζου και γνώρισε ημέρες δόξας. Του πρόσθεσαν και επάνω κατάστρωμα και γρήγορα μπήκε στη μάχη του Αργοσαρωνικού απειλώντας την αποκλειστικότητα του 'Αφαία" στα τοπικά δρομολόγια. Ακολουθεί η κοινοπραξία των δύο πλοίων που αποφέρει ικανοποιητικά κέρδη με εναλασσόμενα δρομολόγια. 

  Τα  χρόνια περνούν. Οι ανάγκες της γραμμής αυξάνονται και τα 26 μόλις αυτοκίνητα που χωρούσε δεν  μπορούν κα καλύψουν τα δρομολόγια αιχμής. Εντάσσεται στη μεγάλη κοινοπραξία που απαρτίζουν σχεδόν όλα τα φέρυ της γραμμής. Το 1985 μετασκευάζεται. Αλλάζει εντελώς μορφή. Στην κυριολεξία ξηλώνεται και αποκτά μεγάλο μήκος και χωριτικότητα. Χάνει όμως σε ταχύτητα. Παραμένει όμως πάντα κομψό και πανέμορφο.

  Το 2001 (Νοέμβριος) αποσύρεται από τη γραμμή λόγω "35ετίας". Λίγο πριν είχε αποσυρθεί και το "Αφαία" (Σεπτέμβριος του 2001). Μένει αρκετό καιρό στον προλιμένα και αγοράζεται από Κρητικούς ιδιοκτήτες όπου το δρομολογούν πλέον ως τουριστικό και εκτελεί  καθημερινά  δρομολόγια από το λιμάνι του Ηρακλείου μέχρι το νησάκι Γραμβούσα , με το όνομα "Domenico"

   Ένας  μαχητής του Αργοσαρωνικού επί 35 ολόκληρα χρόνια. Μέσα από αυτό πέρασαν πολλοί ναυτικοί, έζησαν οικογένειες, ταξίδεψαν χιλιάδες επιβάτες με προορισμό την Αίγινα, τα Μέθενα, τον Πόρο. Στα ρέλια και στους μπουλμέδες του ίσως, αν υπάρχει ακόμα, να αντηχούν τα γέλια και οι φωνές ξεγνοιασιάς μιας παρέας που επιχειρούσε μια σύντομη απόδραση στα ήρεμα νερά του Σαρωνικού.

Γράμμα από τη Μάλτα

    Με πολύ χαρά αναδημοσιεύουμε το γράμμα που μας έστειλε  ο καθηγητής κ. Μάρτιν Ζαμμίτ από την Μάλτα θέλοντας να μας ευχαριστήσει για το μικρό αφιέρωμα που είχαμε πραγματοποιήσει με την ευκαιρία της ομιλίας του στο Κέντρο Νεότητας Αίγινας, πριν τα Χριστούγεννα. Αντιγράφουμε ένα μικρό απόσπασμα:

 "Αξιότιμε κ. Μπήτρο,

Ο κοινός μας φίλος ο Νεκτάριος με έχει πληροφορήσει ότι καλύψατε την εκδήλωση μου που έγινε το περασμένο Δεκέμβρη στο Νεανικό Κέντρο Αίγινας. Μου έδωσε και τη διεύθυνση του μπλογκ σας και μπήκα να ρίξω μια ματιά. Βέβαια, έμεινα πάρα πολύ ευχαριστημένος μ’αυτά που διάβασα, αν και δεν νομίζω ότι είμαι άξιος του επιθέτου «μεγάλος», αλλά νοιώθω, όντως, πολύ φιλέλληνας. Ειλικρινά μου άρεσε πάρα πολύ το δικό σας το μπλογκ «Οδός Αιγίνης». Συγχαρητήρια! Έγινα και μέλος αυτού του ιστολογίου έτσι ώστε μ’αυτό το τρόπο ωα είμαι πάντα κοντά, τουλάχιστον νοερά, στο νησί που τόσο αγαπώ.

Μακάρι να μας αξιώσει ο Θεός να συναντηθούμε στη Μάλτα σε κάποια εκδρομή που θα διοργανωθεί για του Αιγινήτες. Βέβαια, καταλαβαίνω ότι πιθανόν η συγκεκριμένη περίοδος που διανύει η Ελλάδα δεν ευνοεί τέτοιες εξορμήσεις, αλλά είμαι σίγουρος ότι κάποτε θα γίνει.

 Ελπίζω να μείνουμε σ’επαφή."

Με εκτίμηση,

Μάρτιν

Πρωϊνό στην Αίγινα

      Οι εικόνες μιλούν από μόνες τους. Δεν χρειάζονται σχολιασμό. Ένα διαφορετικό πρωϊνό στην Αίγινα. Σπάνιο. Μοναδικό. Συναρπαστικό. Ξεχωριστό. Γοητευτικό. Ανεπανάληπτο. Γιατί η κάθε στιγμή στη ζωή μας είναι μοναδική και ανεπανάληπτη. Αυτό συνιστά και τη σοφία της φύσης και του Δημιουργού.

     Η πρωϊνή καταιγίδα μπορεί να μας τρόμαξε αλλά δεν παύει να αποτελεί μια ψηφίδα στο σκηνικό του χειμώνα. Ένα φυσιολογικό ξέσπασμα της φύσης που φέρνει την ευλογία της βροχής στο διψασμένο χώμα. Μια εκτόνωση που αποκαθιστά κάθε δυσλειτουργία και ισορροπεί  την αέναη κυκλική διαδρομή των εποχών.

     Ο νοτιάς με άλλα λόγια έδωσε τα "ρέστα" του. Εδραίωσε την κυριαρχία του και επιβεβαίωσε την πρωτιά του στην  επικινδυνότητα του  λιμανιού και των θαλάσσιων μεταφορών μας.  Απέδειξε πόσο επικίνδυνος και ύπουλος είναι  όταν δεν τον σέβεσαι και δεν τον υπολογίζεις "από βραδύς".

   Άλλωστε οι παλαιοί το έλεγαν:

  "Γέρο βοριά αρμένιζε, σορόκο παλικάρι" .

    Εμείς θα πρέπει να ευχαριστήσουμε για  τις όμορφες εικόνες που μας χάρισε ο νοτιάς  τον κ. Νεκτάριο Λαβούτα που του επέτρεψε να  φυλακίσει στο φακό του κάποιες σπάνιες στιγμές από το πρωϊνό πέρασμά του  και να μας τις εμπιστευτεί.

Το λυχνάρι της Αίγινας

   Το λυχνάρι σαν αντικείμενο φώτιζε τις νύχτες τα μονοπάτια των ανθρώπων. Το λυχνάρι σαν ιδέα συμβολίζει την παρουσία του φωτός στη ζωή μας, τη χαραμάδα από την οποία εισχωρεί η ακτίνα και διαλύει τα σκοτάδια της ζωής. 

   Το λυχνάρι στην Αίγινα δεν είναι απλά ένα βιβλιοπωλείο. Κατέληξε να είναι στέκι, απόδραση, συνήθεια, καθημερινή επίσκεψη, τόπος συνομιλίας, επαφής, ενημέρωσης. Με άλλα λόγια  και δεν θα ήταν υπερβολή αν παρομοιάζαμε το "Λυχνάρι" με την αρχαία αγορά της Αθήνας, όπου οι άνθρωποι εκεί συναντιούνταν και συζητούσαν τα τρέχοντα, τα μικρά και τα μεγάλα. Το "Λυχνάρι"  είναι ένα απόκτημα για την Αίγινα.

   Πολύ έξυπνη έως σοφή η κίνηση του αγαπητού κ. Παναγιώτη Καλαμάρα να το εκσυχρονίσει, να το επεκτείνει, να το απλώσει σε τόσα τετραγωνικά. Μια επιθετική και έξυπνη  κίνηση κόντρα στην κατήφεια, τη μιζέρια και την αποχαύνωση των καιρών μας. Επιτέλους στην Αίγινα έχουμε βιβλιοπωλεία. Η αναβάθμιση του συγκεκριμμένου καταστήματος δεν θα συμπαρασύρει απλά και τα υπόλοιπα σε παρόμοιες κινήσεις - δεν μας ενδιαφέρει εδώ αυτή η παράμετρος - αλλά αναβαθμίζει τη γνώση στον τόπο μας.

   Γιατί πλέον τα νέα παιδιά, οι μαθητές, οι σπουδαστές, ο εκπαιδευτικός κόσμος και οι άνθρωποι γενικότερα του πνεύματος θα έχουν την ευκαιρία και τη δυνατότητα μιας καλύτερης ενημέρωσης στο χώρο του βιβλίου, πιό άμεσης επαφής με πολλούς τίτλους βιβλίων. Γιατί ακόμα και για τους πιό δύσκολους και δύσπιστους αναγνώστες το βιβλίο παρουσιάζεται με πιό ελκυστικό τρόπο.

   Το βιβλίο αποκτά περισσότερους φίλους στην Αίγινα.

    Αλλά και η Αίγινα έχει πλέον τη θέση που της αξίζει  στο νέο βιβλιοπωλείο, διότι παρουσιάζονται σε πολλά ράφια όλα εκείνα τα βιβλία που την αναδεικνύουν και την προβάλλουν.

    Για όλα αυτά και για πολλούς άλλους λόγους που θα βρούμε στην πορεία ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Παναγιώτη. Σίγουρα η μητέρα του που όλοι γνωρίσαμε στο πιό παλιό "λυχνάρι"  θα χαίρεται από ψηλά  και  θα αισθάνεται περήφανη.

Το αρχείο της Γωγώς Κουλικούρδη

     Δεν πρέπει να περάσει στα ψιλά των εφημερίδων. Πρέπει να κοινοποιηθεί και να γίνει γνωστό σε όλους. Το αρχείο της ιστορικού Γωγώς Κουλικούρδη άνοιξε διάπλατα τις πόρτες του και είναι επισκέψιμο για όσους επιθυμούν να εντρυφήσουν στις σελίδες του. Το αρχείο από το οποίο γέμισαν οι σελίδες των σημαντικότατων βιβλίων της Γωγώς Κουλικούρδη είναι ανοικτό στο κοινό χάρη στην ακάματη και αξιέπαινη δουλειά της κ. Πέππα η οποία αθόρυβα και συστηματικά έχει εργαστεί για την αξιοποίησή του όλα αυτά τα χρόνια. Οι ημέρες και ώρες των επισκέψεων έχουν ως εξής:

Δευτέρα και Τετάρτη 4 - 6 το απόγευμα και Σάββατο 9 - 1 το πρωί.

     Ίσως κάποιοι να θεωρούν ότι μια τέτοια είδηση αφορά τους λίγους και ψαγμένους του νησιού μας και όχι την πλατιά μάζα, ωστόσο να τους πούμε ότι κάνουν μεγάλο λάθος. Αν πραγματικά θέλουμε να φτιάξουμε μαι καινούργια Αίγινα για την οποία όλοι να καμαρώνουμε και να έχουμε καλύτερη ποιότητα ζωής, τότε πρέπει πρώτα και πάνω από όλα να  γνωρίσουμε την Αίγινα. Επίσης όσοι θέλουν να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στα κοινά και αυτοδιοικητικά θέματα του νησιού δεν μπορούν να αγνοούν αυτό το σημαντικό έργο. Και θα γνωρίσουμε την Αίγινα μελετώντας ή έστω φυλλομετρώντας τα βιβλία της Γωγώς μέσα από τις σελίδες των οποίων αναδεικνύεται και φωτίζεται ο πολιτισμός, η ιστορία, η λαογραφία, η ιδιαιτερότητα του τοπίου, ο χαρακτήρας και η ομορφιά του νησιού.

       Η κληρονομιά είναι βαριά γιατί οι ώμοι οι δικοί μας είναι καχεκτικοί, αγύμναστοι πνευματικά, ανιστόρητοι και αδιάφοροι.